کاربران محترم: دسترسی به صفحات داخلی روزنامه از ساعت 12 میسر می باشد
AFTAB YAZD NEWSPAPER
شنبه, 09 اسفند 1399   Saturday 27 February 2021
RSS فیدخوان
روزنامه در یک نگاه

جستجو در آرشیو

 Instagram.com/aftabyazd
طراحی و اجرا: هنر رسانه

زمان انتشار: 06 آذر 1399

صفحه خبر: فرهنگی


آفتاب یزد – گروه فرهنگی: «مدیران و برگزارکنندگان جشنواره‌های بین المللی سعی دارند در بخش‌های مختلف یا حتی بخش اصلی خود فیلمی از سینمای ایران را انتخاب کرده و در بین آثار بگنجانند. به هر حال سینمای ایران نیز در بین دیگر کشورها یک بِرَند متفاوت به حساب می‌آید و همانطور که صاحب یک فروشگاه سعی دارد انواع محصولات با بِرَندهای مختلف را در قفسه فروشگاهش داشته باشد؛ جشنواره‌های مختلف نیز سعی دارند هر سال فیلمی از سینمای ایران در بخش اصلی یا دیگر بخش‌ها داشته باشند و به نظرم برای آنها کیفیت بالا یا پایین فیلم‌ها هیچ تفاوتی ندارد. حضور در جشنواره‌ها و حتی جایزه گرفتن از آنها نه به سینمای ایران اعتباری می‌دهد و نه اعتباری از آن کسر می‌کند. برای سینمای ایران جایزه گرفتن یا نگرفتن از جشنواره‌ها هیچ فایده‌ای ندارد و حضور فیلم‌های ما در جشنواره‌ها امروز به رسمی تبدیل شده که گویا جشنواره‌ها به آن اهمیت می‌دهند. البته سینمای ما می‌تواند از این رسم و این امکان به نفع خود استفاده کند و ما برای این کار شاید نیاز به یک بازنگری درباره حضورمان در جشنواره‌ها داشته باشیم. سینمای ایران می‌تواند در تعامل با دیگر کشورها ساختار سینمایی خود را بهتر کند و خوب است برای حضور در این فستیوال‌ها به جوانان میدان داده شود تا فیلم‌های آنها مورد توجه قرار بگیرد. آینده سینمای ما به جوانان فیلمساز وابسته است و باید به آنها توجه داشت؛ امیدوارم سینمای ما بتواند روزی از حضور در جشنواره‌ها استفاده کند.»
اینها بخش هایی از سخنان خسرو دهقان منتقد سینما و تلویزیون است که چندی پیش در گفتگویی پیرامون حضور سینمای ایران در عرصه بازارهای جهانی و جشنواره های بین المللی بیان کرده بود. سخنانی که اگر با دقت به آنها بنگریم چند نکته مهم درونشان پیدا خواهیم کرد که با مقایسه آنها، با هم متوجه وجود نوعی تناقض در درونشان می شویم. در این گزارش بنا داریم به بررسی این مسائل بپردازیم.
1- اولین نکته ای که در همین سه خط پیشین به آن اشاره کردیم عبارت عرصه بازارهای جهانی است. هرچند که خسرو دهقان در سخنانش از چنین عبارتی استفاده نکرده، اما برای درک دقیق آنچه این منتقد بیان می کند ناچار به بهره گیری از این عبارت شدیم. به عقیده شما جشنواره های بین المللی بجز دریافت جایزه چه نفعی می توانند برای سینمای هر کشوری داشته باشند؟ یکی از میان چند منفعتی که حضور در این جشنواره ها می تواند برای سینمای هرکشوری به ارمغان بیاورد این است که آن کشور به لحاظ فرهنگی در میان مجامع بین المللی به کشوری شناخته شده تبدیل می شود، چرا که توانسته از مرزهای خود عبور کرده و به دنیا بفهماند که حداقل در شاخه ای از بخش های مختلف هنر و فرهنگ (در اینجا سینما) حرفهای قابل توجهی برای گفتن دارد. مسلم است کشورهای دیگر که در برگزاری چنین
جشنواره هایی پیشقدم هستند در طول مدت روز، هفته، ماه و سال پا روی پا نمی اندازند و بیکار نمی نشینند و مدام در حال تحقیق و پژوهش بر روی سینمای کشورهای مختلف و فیلم هایی که در
سرزمین های دیگر تولید می شود، هستند تا از این طریق به قول خسرو
دهقان برای جشنواره هایی که در زمان مشخصی از سال در کشور خودشان برگزار می کنند، خوراک محتوایی داشته باشند تا از این طریق به دنیا اعلام کنند که جشنواره ای که ما برگزار می کنیم، هم جهانشمول است و هم بسیار تخصصی. مسلم است در چنین
شرایطی فیلم هایی که این کارشناسان برای شرکت در
جشنواره های خود برمی گزینند دارای خصوصیات و ویژگی هایی است که نمی توان همه آنها را خصوصیات جشنواره ای (اصطلاحی که در سرزمین ما باب شده به صورتی که هر فیلمی به جشنواره های خارجی دعوت می شود، برخی درباره اش از این عبارت استفاده
می کنند) دانست. بالاخره از میان ده ویژگی مهمی که یک فیلم باید دارا باشد تا به جشنواره های جهانی راه یابد یکی دو تایش را می توان به زعم اینگونه افراد فیلم های جشنواره پسند (سیاه نما) به حساب آورد و بقیه موارد خصوصیاتی هستند که به لحاظ
حرفه ای، فرهنگی، هنری، تکنیکی حرفهای زیادی برای گفتن دارند و به دلیل همین ویژگی ها برای حضور در جشنواره های خارجی دعوت شده اند، خب آنها که به عنوان نماینده این جشنواره ها وظیفه پژوهش و تحقیق روی سینمای دیگر کشورها را بر عهده دارند، یک عده بی سواد که نیستند، هرکدامشان کلی رزومه تخصصی سینمایی در کارنامه خود دارند و همینطوری بی خود و بی جهت فیلمی را انتخاب نمی کنند. به هر روی هنگامی که پروسه انتخاب فیلم ها به پایان می رسد و این فیلم ها به نمایندگی از کشورهای مختلف (مثلا ایران) در این جشنواره ها حضور می یابند و این حضور در سالهای بعد توسط فیلم های دیگر استمرار می یابد، پای مسئله بازارهای جهانی به میان می آید به این مفهوم که شرکت و کمپانی های بزرگ حوزه فیلم که وظیفه پخش فیلم ها را در اقصی نقاط جهان بر عهده دارند، با مذاکره با پخش کننده های
فیلم های کشورهای مختلف امتیاز پخش آن فیلم ها را از آنها خریداری
می کنند و این یعنی یک منفعت بزرگ که همان حضور در بازارهای جهانی است نصیب سینمای مد نظر شده است.
2- خسرو دهقان جشنواره های بین المللی بزرگی مانند ونیز، برلین، کن و ... را با فروشگاه های بزرگ محصولات برند مقایسه کرده و معتقد است این فروشگاه های برای اینکه به بقیه اعلام کنند محصولات بیشتری برای ارائه به مخاطب دارند از سینمایی مانند سینمای ایران نیز دعوت می کنند تا با یکی دو فیلم در کنار آنها باشد. این مسئله نشان می دهد سینمای ایران در عرصه بین المللی
به دلیل همین حضورهای جشنواره ای در طی این سالها به یک برند مشهور تبدیل شده که پژوهشگران و محققان این جشنواره ها
را برآن داشته که از سینمای ایران هم دعوت کنند، اگرنه چرا از کشورهای دیگر مثلا کویت، آذربایجان، هندورابی، شیلی، پرو، الجزایر و ... دعوتی به عمل نمی آید؟ شاید یکی از دلایلش این باشد که آنها از سینمایی به شناخته شدگی سینمای ایران برخوردار نیستند، به همین برای حضور در این جشنواره ها یا اصلا دعوت
نمی شوند یا اگر هم می شوند حضورشان به اندازه سینمای ایران برای این جشنواره ها مهم نیست، در حالیکه اگر از زاویه فروشگاهی به این جشنواره ها نگاه کنیم عملا باید برایشان مهم باشد که کالاهای بسیاری را به مخاطب عرضه کنند. ضمن اینکه باید متوجه این مسئله هم باشیم که سینما اساسا یک کالا نیست، بلکه یک هنر – صنعت به حساب می آید. جدا از این مسئله، خسرو دهقان می گوید برای این جشنواره ها اساسا کیفیت فیلم ها اهمیتی ندارد، حال آنکه اگر چنین بود این جشنواره ها برای برگزار شدن هر چه بهتر هر ساله باید از همه کشورهای دنیا نماینده دعوت می کردند چون برایشان اصلا مهم نیست و کمیت در اولویت قرار دارد، ضمن آنکه اگر سخن دهقان را به عنوان یک اصل متقن در نظر بگیریم دیگر موضوع جایزه دادن در این جشنواره ها از درجه اعتبار ساقط می شود چرا که وقتی کیفیت مد نظر نباشد یا باید برای همه شرکت کننده ها جایزه در نظر گرفت و یا به هیچکش جایزه نداد که خب چنین امکانی وجود ندارد.
3- اما عجیب ترین بخش اظهارات خسرو دهقان آنجاست که می گوید: «حضور در جشنواره‌ها و حتی جایزه گرفتن از آنها نه به سینمای ایران اعتباری می‌دهد و نه اعتباری از آن کسر می‌کند. برای سینمای ایران جایزه گرفتن یا نگرفتن از جشنواره‌ها هیچ فایده‌ای ندارد» باید از این منتقد پرسید چطور چنین چیزی ممکن است؟ به فرض که سینمای ما، یک سینمای سیاه نماست و جشنواره ای، کشورهای دیگر که اینگونه نیستند یعنی چنین دیدگاهی درباره آثار هنری خود ندارند، چطور ممکن است جایزه های معتبری مانند نخل طلای کن یا خرس نقره ای برلین و یا شیر طلای ونیز برای سینمای هر کشوری مهم نباشد و اعتباری برای هنر آن کشور به ارمغان نیاورد؟ اگر چنین است اینهمه تلاش برای دریافت این جایزه های معتبر برای چیست؟ چرا کشورهای مختلف سعی می کنند بهترین فیلمهایشان را به این جشنواره ها بفرستند؟ ما چرا چنین اقدامی انجام می دهیم؟ وقتی اعتباری به سینمای ما نمی دهد چرا این همه کارشناس در هیئت انتخاب نماینده سینمای ایران برای حضور در مثلا فستیوال اسکار نشسته اند تا یک فیلم خوب را به این جشنواره معرفی کنند؟ اگر واقعا این جایزه ها اساسا هیچ اعتباری ندارد و جایزه گرفتن و نگرفتن از این جشنواره ها هیچ فایده ای ندارد، سینمای ایران با این همه افتخار با سینمای کشوری مانند اتیوپی چه فرقی می تواند داشته باشد؟ باید از این منتقد پرسید که اگر جایزه گرفتن و جایزه نگرفتن از این جشنواره ها با هم یکی بوده و هیچ اعتباری برای سینمای ایران به ارمغان نمی آورد پس به نظر شما المان های پیشرفت یک بخش از فرهنگ و هنر (در اینجا سینما) چه مواردی هستند؟ با این تفاسیر اگر سینمای ما به وسیله دو فیلم اصغر فرهادی موفق به کسب دو جایزه اسکار نمی شد، اکنون در همان جایی قرار داشت که آن دو جایزه را کسب کرده، چنین استدلالی بر اساس کدام منطقی پذیرفتنی است؟
4- بخش دیگر اظهارات خسرو دهقان هم بسیار جالب است، چرا که او می گوید «سینمای ایران باید از امکان حضور در جشنواره ها به نفع خود استفاده کند و برای این کار شاید نیاز به یک بازنگری درباره حضورمان در جشنواره‌ها داشته باشیم.» باید از این منتقد محترم پرسید که به زعم شما وقتی حضور در این جشنواره ها و جایزه گرفتن از آنها هیچ نفعی ندارد چطور می شود از امکان حضور در آنها برای خود نفعی تراشید؟ شما که می گویید نفعی ندارد، حال چطور می توان از دل این بی نفعی به نفع رسید؟ جدا از این موضوع اگر این همه جایزه ای که تاکنون سینمای ایران از این جشنواره ها به دست آورده، نفع محسوب نمی شود چه محسوب می شود؟ در ثانی بازنگری به چه منظور؟ فیلم ها برای این در جشنواره ها حضور می یابند که اولا سطح سینمای ایران را ارتقا دهند، ثانیا خودشان را در عرصه جهانی مطرح کنند و بتوانند به بازارهای بین المللی دست یابند و ثالثا جایزه دریافت کنند. اگر منظور شما از بازنگری سینمای ایران برای حضور در این جشنواره ها مقصود، منظور و هدف دیگری است، لطفا بگویید تا ما هم بدانیم.
5- بخش بعدی سخنان خسرو دهقان از اهمیت ویژه ای برخوردار است، او خواستار توجه به جوانان برای حضور در جشنواره های
بین المللی است و می گوید باید جوانان فرصت بیشتری برای رفتن به این جشنواره ها داشته باشند. این در حالیست که با یک نگاه کلی می توان دریافت که اکثریت قریب به اتفاق جوایزی که در طول این چند سال اخیر از فستیوال های مختلف نصیب سینمای ایران شده توسط همین جوانان به دست آمده است. نوید محمدزاده، پیمان معادی، شهاب حسینی، حامد بهداد، رضا درمیشیان، شهرام مکری، باران کوثری، اصغر فرهادی، رضا میرکریمی و ... . توجه کنید رنج سنی هیچکدام از این افراد بالای پنجاه سال نیست و این یعنی جوانی مهمترین خصوصیتی است که برندگان جوایز جهانی سینمای ایران دارند. پرسش مهمتر اینکه وقتی این فستیوال ها هیچ اعتباری به سینمای ایران نمی دهند چرا باید روی جوانان سرمایه گذاری شود و امکان حضور آنان در این جشنواره ها فراهم آید؟
6- شاید بتوان مهمترین بخش اظهارات خسرو دهقان را جمله پایانی این منتقد محترم آنجا که می گوید: «امیدوارم سینمای ما بتواند روزی از حضور در جشنواره‌ها استفاده کند» به حساب آورد. اگر تمام جوایزی را که تاکنون سینمای ایران از حضور در جشنواره های مختلف نصیبش شده را به حساب نیاوریم و مانند خسرو دهقان بگوییم هیچ اعتباری برای ما به همراه نداشته اند، با این پرسش مواجه می شویم که حضور در جشنواره های بین المللی اساسا چه بهره و منفعت دیگری می تواند به همراه داشته باشد که سینمای ایران تا کنون به آن نرسیده که حال این منتقد پیشکسوت اظهار امیدواری می کند که روزی بتوانیم به آن برسیم؟ این سخن نشان می دهد که سینمای کشورهای دیگر نیز تاکنون به نفع و بهره ای که مد نظر خسرو دهقان است، نرسیده اند چرا که اگر چنین بود دیگر به کسب جایزه و رسیدن به بازارهای جهانی توجه نمی کردند و تمام توجه خود را به مسئله ای که مد نظر این پیشکسوت حوزه نقد نویسی است، معطوف می کردند و مسلم است که اگر چنین می شد کشورهای دیگر هم به تبعیت از کشوری که به این مهم پی برده بود، نگاه خود را به حضور در جشنواره های معتبر جهانی به شکل دیگری تنظیم می کردند تا به آن هدفی که مد نظر خسرو دهقان است و ابراز امیدواری می کند که سینمای ایران روزی به آن دست یابد، برسند. هدفی که دریافت جایزه و حضور در بازارهای جهانی و مطرح شدن نام کشورهای مختلف در عرصه جهانی در حوزه فرهنگ و هنر هیچ است و اصلا به حساب نمی آید.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:
آفتاب یزد از چاپ نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید در بخش روی خط آفتاب روزنامه چاپ می‌گردد.

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام