کاربران محترم: دسترسی به صفحات داخلی روزنامه از ساعت 12 میسر می باشد
AFTAB YAZD NEWSPAPER
سه شنبه, 01 مهر 1399   Tuesday 22 September 2020
RSS فیدخوان
روزنامه در یک نگاه

جستجو در آرشیو

 Instagram.com/aftabyazd
طراحی و اجرا: هنر رسانه

زمان انتشار: 26 تیر 1399

صفحه خبر: خبر

عصر ایران نوشت: «ابوالقاسم سرحدی‌زاده هم درگذشت. نسل امروز او را نمی‌شناسد. نباید هم بشناسد. چون سال‌هاست صداوسیما سراغ او نرفته است و شاید هم رفت و او راه نداد و نیز در تمام سال‌های اخیر به خاطر رنج بیماری خانه‌نشین بود. اما تنها رنج بیماری نبود. از اوضاع زمانه نیز در رنج بود. مهم‌ترین وجه اشتهار ابوالقاسم سرحدی‌زاده به لحاظ تاریخی، وزارت کار و امور اجتماعی در دولت میرحسین موسوی و ارایه لایحه قانون کار به مجلس شورای اسلامی است و تصویب آن در مجلس و اشکالات شرعی شورای نگهبان و رد آن. شرع، رابطه کارگر و کارفرما را در قالب «اجیر و موجر» می‌داند و دخالت ضلع سوم (دولت) در تعیین دستمزد و ساعت کار و حقوق مکتسبه دیگر در شرع پیش‌بینی نشده؛ حال آن که امام خمینی (ره) در پی تاسیس جمهوری اسلامی به اقتضائات حکومتی باور داشت و دریافته بود دیگر نمی‌توان گفت با خمس و زکات می‌توان کشور را اداره کرد و نظام اسلامی مالیات هم گرفت و می‌گیرد.
پیش از آن نیز وقتی شورای نگهبان به دبیری آیت‌الله لطف‌الله صافی گلپایگانی (داماد آیت‌الله محمدرضا موسوی گلپایگانی) این اقتضائات را نادیده انگاشت و تعریف تازه از احتکار در دوران جنگ را نپذیرفت، پیشنهاد هاشمی رفسنجانی، رییس وقت مجلس برای ارجاع مجدد موارد اختلافی به مجلس و تصویب نهایی با دو - سوم آرا را امام خمینی (ره) تایید کرد و مدتی هم به اجرا گذاشته شد. آیت‌الله صافی اما استعفا کرد و این شبهه مطرح شد که با این ساز و کار عملا عرف بر شرع می‌چربد و از این رو وقتی بحث اختلاف بر سر قانون کار پدید آمد، امام خمینی تئوری مصلحت را مطرح کرد و شورای تشخیص مصلحت تشکیل شد.
حضور سیدمحمد موسوی خویینی‌ها و میرحسین موسوی در این شورا حامل و حاوی این پیام روشن بود که قرار نیست این شورا با همان نگاه سنتی شورای نگهبان به قوانین بنگرد و قرار است اقتضائات حکومتداری را لحاظ کند؛ چندان که قوانین مبارزه با مواد مخدر و تشدید مجازات هم در این شورا (بعدتر با عنوان مجمع) تصویب شد، وگرنه اگر به شورای نگهبان بود همه را مغایر شرع می‌شناخت.ارتباط موضوع با ابوالقاسم سرحدی‌زاده این است که اگر استمداد او در مقام وزیر وقت کار نبود شاید امام خمینی به صرافت تاسیس نهادی برای تشخیص مصلحت و وساطت یا داوری میان عرف (مجلس) و شرع (شورای نگهبان) نمی‌افتاد. از این رو می‌توان گفت نام ابوالقاسم سرحدی‌زاده نه‌تنها با قانون کار که با تئوری مصلحت نیز گره خورده است و هر گاه به تاریخ تاسیس این نهاد در جمهوری اسلامی اشاره می‌شود نام او نیز به میان می‌آید.
به لحاظ تاریخی البته این اشاره هم خالی از لطف نیست که اول بار ناصرالدین شاه قاجار فرمان تاسیس نهادی به نام «مصلحت‌خانه» را صادر کرد ولی عملا پا نگرفت و آن مصلحت‌خانه با شورا یا مجمع تشخیص مصلحت به کلی متفاوت بود. زیرا امام خمینی با شورا/مجمع تشخیص مصلحت گره اختلافات شورای نگهبان با مصوبات مجلس را به نفع نیازهای حکومتداری مدرن گشود؛ به‌گونه‌ای که می‌توان گفت امام خمینی به لحاظ تئوریک با سه نظریه شناخته می‌شود: ولایت فقیه، مطلقه دانستن این ولایت (به معنی این که محدود به احکام سنتی نیست، نه قدرت مطلقه فردی) و مصلحت ( در میانه عرف و شرع).
سرحدی‌زاده، جانشین احمد توکلی در وزارت کار شد؛ پسر خاله علی لاریجانی که در ۳۰ سالگی وزیر کار شد و نخست‌وزیر وقت سخنگویی دولت را هم به او سپرد اما افکار راستگرایانه و سرمایه‌محور توکلی در آن زمان به مذاق نخست‌وزیر خوش ننشست و کار به جایی رسید که به اتفاق حبیب‌الله عسگراولادی، وزیر بازرگانی استعفا کردند. احتمالا به خاطر سابقه آشنایی و اعتماد امام به عسگراولادی به عنوان نماینده نهاد بازار در دولت، می‌پنداشتند رهبر فقید انقلاب دخالت می‌کند تا بمانند. امام خمینی اما جانب میرحسین را گرفت و نخست‌وزیر نیز هر دو وزارتخانه بازرگانی و کار را به دو چهره چپگرا سپرد: حسن عابدینی جعفری وزیر بازرگانی شد و ابوالقاسم سرحدی‌زاده، وزیر کار و امور اجتماعی.
سرحدی‌زاده را اما تنها به این خاطر نباید شناخت. او از پرسابقه‌ترین زندانیان سیاسی در رژیم گذشته بود و انقلاب که پیروز شد از پی ۱۴ سال زندان بیرون آمد.
اعضای ارشد حزب ملل اسلامی در واقع به اعدام محکوم شده بودند و با یک درجه تحفیف حبس ابد را سپری می کردند که انقلاب شد و از همرزمان و هم‌بندهای او می‌توان به محمدجواد حجتی کرمانی و محمدکاظم موسوی بجنوردی اشاره کرد که مثل خود او در سال‌های بعد فعالیت‌های آرام و بی‌سر وصدای فرهنگی را ترجیح دادند. آرزوی سرحدی‌زاده برای آزادی از زندان نه با طلب عفو و بخشش که با سقوط رژیم پهلوی برآورده شد اما این برای او کافی نبود و تمام همت خود را صرف حمایت از کارگران کرد و وقتی وزیر شد نیز این آرمان را پی گرفت. از یک سو دل‌بسته جمهوری اسلامی به عنوان ثمره انقلابی بود که به خاطر آن رنج ۱۴ سال زندان را تاب آورده بود و از جانب دیگر منتقد برخی سیاست‌ها در دهه های بعد به خصوص حاکم شدن سرمایه و پول.بیماری البته به او مجال فعالیت علنی سیاسی نمی‌داد؛ هر چند که پس از وزارت به عنوان نماینده مجلس پیگیر همان اهداف و آرزوها بود.
پاسخ به این پرسش دشوار است که آیا او که تمام جوانی خود را برای مبارزه و کنج زندان صرف کرد به آرزوهای خود رسید؟ می‌توان گفت هم آری و هم شاید نه. آری، چون سقوط زندان‌بانان و گشایش زندان‌ها را دید و بیرون آمد و وزیر و وکیل و چهره موثر تشکیلات خانه کارگر شد و مورد وثوق سران کشور بود و به همین خاطر بعد از اتفاقات سال ۸۸ متعرض یا معترض او نشدند. شاید هم نه تماما چون از جانب دیگر سال های آخر را با کامی تلخ سپری کرد زیرا در جدال تاریخی نیروی کار و ارزش سرمایه او سمت اول ایستاده بود بی آن که به آغوش سوسیالیسم درغلتد ولی به چشم
می دید که روز به روز از ارزش نیروی کار کاسته می شود و امروز در حالی درگذشت که همه از بهره بانک و نرخ دلار و قیمت سهام و ارزش مستغلات سخن می گویند و کارگران ایران با دشواری فراوان معیشت خود را تامین می کنند و تازه آنان که شغلی دارند و دستمزد می گیرند وضعیت بهتری دارند به نسبت کارگران بیکار شده یا منتظر حقوق.
می‌توان بر قانون کار و نقش مرحوم سرحدی‌زاده و دوستان و همفکران او بر حفظ آن در هر شرایط و انحصاری کردن تشکیلات خانه کارگر و جلوگیری عملی از فعالیت آزاد سندیکاها به خاطر این انحصار، نقدهای فراوان وارد کرد اما نقش او در تاسیس مجمع تشخیص مصلحت و گره‌گشایی از اختلافات مجلس و شورای نگهبان و عبور از نگاه صرفاً شرعی غیر قابل انکار است اگر چه ابتکار را باید به شخص امام خمینی نسبت داد و گرنه با نگاه سنتی سود بانکی و کار زنان و موسیقی همه تعطیل می‌شد.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:
آفتاب یزد از چاپ نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید در بخش روی خط آفتاب روزنامه چاپ می‌گردد.

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام