سفر احتمالی وزرای خارجه فرانسه، آلمان و انگلستان به ایران به دنبال ضرب‌الاجل برجامی
تهران: قبل از ایران به آمریکا بروید

سیاسی - تاریخ: ۳۰-۰۳-۱۳۹۸, ۰۰:۰۱
آفتاب یزد- گروه سیاسی: سه کشور اروپایی سعی در حفظ توافق هسته‌ای با ایران دارند. رویترز در گزارشی با انتشار چنین ادعایی می‌نویسد که دیپلمات‌ها می‌گویند که سه کشور اروپایی در روزهای آینده اقدامات دیپلماتیک خود از جمله مذاکرات میان سه کشور و مدیران سیاسی اتحادیه اروپا را شدت خواهند بخشید.
گفته شده است این امکان وجود دارد که وزرای خارجه بریتانیا، فرانسه و آلمان برای مذاکره در مورد برجام به تهران سفر کنند.
یک دیپلمات اروپایی هم گفت: بگذارند صریح بگویم، در بحث هسته‌ای تحمل ما صفر است. روسیه و چین نیز باید در این مسائل بیشتر حضور داشته باشند. آنطور که سایت انتخاب می‌نویسد یک منبع در ایران نیز می‌گوید: تقریبا همه در تهران بر این باورند که اگر حتی اروپایی‌ها‌ خواستار اقدام کاری بودند، قدرت لازم برای نجات برجام را نداشتند.
این اظهارات و این گزارش‌ها‌ شاید دومین زنگ خطر جدی احتمال پایان نافرجام برجام بعد از اولتیماتوم ایران است. اردیبهشت 98 بود که حسن روحانی در اظهاراتی با انتقاد از قول و قرارها و وعده‌ها‌ی عمل نشده اروپا برای حفظ برجام و منافع ایران ، بعد از خروج ترامپ از توافق و وضع تحریم‌ها‌ی جدید علیه ایران ، 60 روز به کشورهای دیگر امضاکننده برجام مهلت داد تا با اقداماتی، این توافق را نجات دهند. ایران تلاش کرد تا در بحبوحه تنش با آمریکا، پیمان هسته ای را به چالش بکشد تا شاید اروپا متوجه این موضوع بشود که برای بقای توافق باید کاری کند. از این رو حسن روحانی اعلام کرد که ایران به تعهدات خود در مورد ذخیره‌ها‌ی آب سنگین و اورانیوم غنی‌سازی شده طبق توافق هسته ای پایان می‌ دهد. رئیس جمهوری ایران با این حال تاکید کرد که تهران فعلا برجام را ترک نخواهد کرد. اما ادامه داد که تا دو ماه دیگر اروپا فرصت خواهد داشت تا اینستکس را به راه بیندازد و اقدامات عملی را در این زمینه انجام دهد وگرنه کشورمان گام‌ها‌ی بعدی در کاهش تعهداتش به برجام را بر خواهد داشت . اولتیماتوم ایران اما بلافاصله توسط اروپا رد شد .
اتحادیه اروپا، فرانسه، انگلیس و آلمان یک روز بعداز این اولتیماتوم در بیانیه خود در واکنش به کاهش تعهدات برجامی کشورمان با تاکید بر اینکه به برجام پایبند هستند، تصریح کردند که اولتیماتوم ایران در خصوص این توافق را نمی‌پذیرند. آن‌ها‌ اعلام کردند که ما با نگرانی زیاد اطلاعیه ایران درباره تعهداتش در برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) را بررسی کردیم.ما به‌طور قوی از ایران می‌خواهیم تا به اجرای کامل تعهدات هسته‌ای‌اش ذیل برجام ادامه دهد. ما همچنین از ایران می‌خواهیم تا از هر گونه اقدام تشدید کننده‌ای پرهیز کند. ما هرگونه اولتیماتوم را رد می‌کنیم و پایبندی ایران را بر اساس چگونگی اجرای تعهدات مرتبط هسته‌ای ایران تحت برجام و معاهده ان‌پی‌تی ارزیابی می‌کنیم.

> اقدامات اخیر ایران
اما علی رغم این بیانیه‌ها‌، در روزهای اخیر اخباری که بیانگر آغاز اقدامات عملی ایران در کاهش تعهدات برجامی اش بود به گوش رسید . اظهارات اخیر بهروز کمالوندی سخنگوی انرژی اتمی نشان داد که اوضاع هشدارآمیزتر و جدی تر از آن چیزی است که به نظر می‌رسید . وی که در محل تاسیسات آب سنگین اراک (خنداب) به تشریح آخرین اقدامات فنی سازمان انرژی اتمی در راستای اجرای بیانیه اخیر شورای عالی امنیت ملی در توقف برخی تعهدات برجامی می‌پرداخت با اشاره به تصمیمات شورای عالی امنیت ملی عنوان کرد که از زمان چهار برابر شدن ظرفیت، تولید اورانیوم ۳.۶۷ درصد افزایش یافته و تا شش تیر از سقف ۳۰۰ کیلو اورانیوم عبور خواهیم کرد. وی درباره آب سنگین تولیدی در تاسیسات آب سنگین اراک هم گفت: ممکن است در سنوات آینده میزان استفاده از آب سنگین در داخل افزایش یابد. سخنگوی سازمان انرژی اتمی تصریح کرد که منتظر تصمیم مقامات کشور برای گام دوم-کاهش تعهدات برجامی- هستیم البته فرصت برای اروپایی‌ها وجود دارد. واژه‌ها‌ و جملات کمالوندی مانند «تولید اورانیوم خود را ۴ برابر کردیم، کمتر از دوماه دیگر مازاد اورانیوم تبدیل نشده از سقف تعیین شده در چارجوب برجام عبور می‌کند، اگر اراده کنیم به آنچه می‌خواهیم، می‌رسیم، رسیدن به ١٩٠ هزار سو بسیار سهل و آسان است.» بلافاصله باعث واکنش‌ها‌ی متفاوت از سوی مقامات کشورهای مختلف شد. وزارت امور خارجه آلمان از ایران خواست تا به تعهداتش در توافق هسته‌ای پایبند بماند. وزارت خارجه آمریکا آن را اخاذی هسته‌ای نامید، وزیرخارجه چین اعلام کرد ایران به طور شتابزده از برجام خارج نشود. روز گذشته نیز صدراعظم آلمان در تازه‌ترین اظهاراتش بر لزوم پایبندی ایران به برجام تاکید کرد و در اتهام‌زنی به ایران درباره حمله رخ داده به دو نفتکش دریای عمان از موضع آمریکا و انگلیس پیروی کرد. آنطور که ایسنا می‌نویسد آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان در اظهارات دیروزش گفت که آلمان آنچه در توان دارد برای کاهش تنش‌های بالا گرفته با ایران به نحوی صلح‌آمیز انجام می‌دهد.مرکل همچنین گفت: ایران باید به توافق هسته‌ای پایبند باشد. ما در تلاشیم تا ایران به توافق هسته‌ای پایبند باشد اما اگر چنین نباشد، عواقبی به دنبال خواهد داشت.
آنگلا مرکل البته این نکته را هم بیان کرد که آلمان «شواهدی مجاب‌کننده» مبنی بر مسئولیت ایران برای حمله به دو نفتکش در هفته گذشته در دریای عمان دیده است.

> اظهارنظری نمی‌کنم
بعد از اظهارات کمالوندی، وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا در نشستی فرصت ۶۰ روزه ایران در خصوص برجام را مورد بررسی قرار دادند. آن‌ها‌ در لوکزامبورگ با هدف بررسی تنش‌های فزاینده در منطقه خاورمیانه و بحث بر سر حادثه انفجار دو نفتکش در دریای عمان نشست را برگزار کردند اما یکی از موضوعات مهم دیگر این نشست اولتیماتوم 60 روزه برجامی ایران بود. شاید نتایج همان نشست است که باعث شده اکنون رویترز از خبر عزم وزرای اروپا برای سفر به تهران برای حفظ برجام بگوید؛ موضوعی که بسیاری آن را به عنوان آخرین تلاش‌ها‌ برای حفظ برجام و توافق هسته‌ای بر می‌شمرند ، عده‌ای آن را به معنای جدی تر شدن بحث خروج ایران از توافق هسته‌ای و تکاپوی اروپا برای جلوگیری از آن و گروهی دیگر نیز آن را به منزله هشدار اروپا به ایران در باره عواقب خروج کشورمان از برجام .
در جست و جوی تایید یا تکذیب اساس خبر ورود وزرای خارجه سه کشور اروپایی به تهران با موسوی سخنگوی وزارت خارجه که تماس گرفتیم او به ما گفت: فعلا اظهارنظری در این باره نمی‌کنم.
از طرفی حشمت الله فلاحت پیشه رئیس کمیسیون امنیت ملی نیز به آفتاب یزد می‌گوید: در مورد قطعی‌شدن یا نشدن این سفر نمی‌توانم مسئله‌ای را به صورت قطع بیان کنم .

> گزینه برجامی جدید
این اظهارنظرها به معنای محتمل بودن صحت خبر رویترز می‌تواند تلقی شود اما آیا این سفر محتمل را باید به معنای آخرین تلاش اروپا و هشدار به ایران برای جلوگیری از خروج کشورمان از برجام دانست؟ فلاحت پیشه در این باره می‌گوید: در طول مدتی که از ضرب الاجل گذشته است، دیپلمات‌ها‌ی مختلف اروپایی مرتب به ایران رفت و آمد دارند، هیئت ‌ها‌ی اروپایی را که ملاقات کردم به عینه دیدم دغدغه جدی آنها در مورد آینده برجام است. واقعا هدف اصلی اروپایی‌ها‌ حفظ برجام است. در این قضیه شک ندارم این سفر نیز نشان دهنده عزم جدی آن‌ها‌ برای حفظ برجام است. اما آن‌ها‌ باید این واقعیت را به صورت جدی بپذیرند که شرایط، بعد از خروج ترامپ از برجام متفاوت است . اکنون دیگر بحث رسیدن به توافق نیست موضوع حفظ توافق است. طبیعتا اگر یک گام عملی مثل تراکنش‌ها‌ی جدی در اینستکس و زمینه سازی برای توافقات جدی همکاری با ایران صورت نگیرد ، در آن صورت این ملاقات هم عملاً نتیجه‌ای نخواهد داشت. اگر قرار باشد آن‌ها‌ فقط حرف بزنند طبیعتا ایران حاضر به حرف با آن‌ها‌ نمی‌شود . آبه وقتی به ایران آمد رهبر معظم انقلاب حتی حاضر به بازکردن نامه نشد چون تنها حرف در آن بیان شده بود . در شرایط فعلی آنچه برای ایران مهم است اقدام عملی است. اروپایی‌ها ابتدا باید اقدام عملی انجام دهند و بعد چنین سفری برای حفظ برجام انجام شود. در غیر این صورت برجام پایدار نمی‌ماند.
وی ادامه می‌دهد: اما شخصاً تصور می‌کنم اروپایی‌ها یک سیاست صبر و انتظاری در پیش گرفته‌اند تا در نهایت ایران و آمریکا مشکلاتشان را حل کنند. یعنی اروپا به دنبال یک گزینه برجامی جدید است؛ گزینه‌ای که باعث ورود آمریکایی‌ها‌ بشود و من معتقدم که در سفرشان به ایران بیش از آنکه موضوع حفظ برجام را مطرح کنند، آنها به فکر این هستند یک کانالی را باز کنند تا ایران و آمریکا دوباره در یک پایلوت جمعی مذاکره کنند. تنها عزمی که اروپایی‌ها‌ از آمدن به ایران می‌توانند داشته باشند همین است.

> چند مسیر در آینده
وی ادامه می‌دهد: به صورت کلی در شرایط فعلی چند مسیر وجود دارد. یک مسیر، مسیر جنگ روانی است که انرژی جنگ روانی تا یک ماه پیش به اوج خودش رسید و این انرژی اکنون خاموش شد.از سویی آمریکایی‌ها می‌دانند که طبق راهبرد امنیت ملی و طبق واقعیات میدانی نمی‌توانند وارد جنگ واقعی شوند چرا که این جنگ مدیریت ناپذیر است . مسیر دیگر ادامه مسیر فعلی یعنی فشارها و تحریم‌ها‌ی اقتصادی بیشتر به ایران است که مطمئنا ایران وضع موجود را نمی‌پذیرد و ممکن است اقداماتی متقابل را در پاسخ انجام دهد که مطمئنا این دست اقدام‌ها‌ی متقابل به نفع اروپا و آمریکا نیز نیست. اما در میان همه اینها مسیر دیگری نیز وجود دارد و آن بازگشت از تحریم است. از همین‌رو معتقدم تروئیکای اروپایی قبل از سفر به ایران باید به آمریکا سفر کنند و در آنجا آمریکا را وادار کنند تا به بازگشت از تحریم‌ها‌ تن دهد وگرنه هیچ کاری برای بهبود اوضاع نمی‌توان صورت داد . فلاحت‌پیشه می‌گوید: چرا که سازوکار اینستکس دیگر برای ایران جذابیتی ندارد، اینستکس یک صندوق است که باید کشورمان نفت بفروشد تا پول در آن صندوق بیاید، وقتی از ایران نفت نمی‌خرند دیگر اینستکس جایگاهی برای ایجاد رضایت برای ایران ندارد بنابراین تاکید دارم که اروپایی‌ها‌ باید قبل از سفر به ایران به آمریکا سفر کنند . وی اظهار می‌کند: در شرایط فعلی تا زمانی که اروپایی‌ها‌ آمریکایی‌ها‌ را وادار نکنند تا گام‌ها‌یی مثبت برای برجام بردارند هیچ اتفاقی نمی‌افتد اما اگر اروپا چنین کاری را انجام دهد و خودش را در اقدامات عملی به اثبات برساند، آن موقع ایران می‌تواند به آمدن وزرای خارجه کشورهای اروپایی به ایران امیدوار باشد و در برجام بماند.

> هشدار اروپا؟
از این نماینده مجلس سوال می‌کنیم که مگر چقدر لغو تحریم‌ها از سوی آمریکا امکانپذیر و واقع‌بینانه است که اکنون توقع داشته باشیم اروپا بتوانند آن‌ها‌ را به چنین کاری راضی کند که فلاحت‌پیشه پاسخ می‌دهد: معتقدم که مقاومت ایران، بخشی از واقعیت‌ها‌ را به طرف مقابل تحمیل می‌کند، یادمان نرفته که اروپایی‌ها‌ بعد از اعلام ضرب الاجل ایران در بحث خروج از برجام، از موضع بالا اعلام کردند که ضرب الاجل ایران را رد می‌کنند اما اکنون تروئیکای جدیدی را در موضوع این اولتیماتوم شکل داده‌اند. موضع‌گیری‌های آمریکا نیز کاملا این روزها متفاوت از گذشته است، من شخصا معتقدم که این تغییر رویکردها بازی نیست. بلکه تحت تاثیر واقعیاتی است که رفتار ایران باعث آن شده است .
فلاحت پیشه در پاسخ به این سوال ما که وقتی می‌گوید اینستکس دیگر ایران را راضی نمی‌کند مقصودش این است که اروپا با عملیاتی کردن اینستکس هم نمی‌تواند ایران را از خروج از برجام منصرف کند؟ می‌گوید: وقتی نفتی فروخته نمی‌شود اینستکس دیگر معنایی ندارد . گام‌ها‌ی عملی باید برداشته شود ، از همین روست که میگوییم تروئیکای اروپایی قبل از ایران باید به آمریکا بروند و الزاماتی را مطرح کنند که آمریکایی‌ها‌ بپذیرند و آن موقع است که می‌توانیم بگوییم که برجام جان تازه‌ای گرفته است. با این حال برخی معتقدند که سفر وزرای خارجه سه کشور اروپایی به تهران به عنوان آخرین هشدار اروپا به ایران درباره خروج از برجام است؛ موضوعی که رئیس کمیسیون امنیت ملی درباره آن پاسخ می‌دهد: بیش از آنکه بحث هشدار باشد، جدی گرفتن ضرب‌الاجل ایران معنا دارد و اتفاقا ایران در این سفر به طور جدی‌تری با اروپایی‌ها‌ نیز سخن خواهد گفت.