کاربران محترم: دسترسی به صفحات داخلی روزنامه از ساعت 12 میسر می باشد
AFTAB YAZD NEWSPAPER
چهارشنبه, 22 مرداد 1399   Wednesday 12 August 2020
RSS فیدخوان
روزنامه در یک نگاه

جستجو در آرشیو

 Instagram.com/aftabyazd
طراحی و اجرا: هنر رسانه

زمان انتشار: 13 خرداد 1399

صفحه خبر: سیاسی

آفتاب یزد – گروه فرهنگی: گزارشی که پیش روی شماست را با دو فکت مهم و سرنوشت ساز آغاز می کنیم. فکت هایی که هرچند در متن کوتاهی بیان شده اند اما در درون خود حقایقی تلخ و ملال انگیز دارند.
1- چندی پیش میکائیل شهرستانی کارگردان و بازیگر تئاتر و تلویزیون در گفتگویی با اشاره به اینکه با طایفه هنر، چون طفلی سر راهی برخورد شده، بیان کرده بود: «در هر موقعیتِ ناگواری، اولین لطمه و صدمه را جماعت هنرمند متحمل شده اند، اما خَم به ابرو نیاورده اند. نام ما را هم «قوم طَرب» نهاده اند که درست‌تر بود «قوم مطرود» می‌گذاشتند. قومی که همواره صورتشان را با سیلی سرخ نگه داشته اند. اما کرونا دیگر حتی مجال و تحملِ این را که گونه هامان را سرخ نگه داریم، نگذاشته است.
2- چند وقت پیش سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفتگویی بیان کرده بود: «در بخش موسیقی ۴هزار گروه موسیقی، ۸۰ سالن تئاتر در تهران، ۲۵۰ تا ۳۰۰ گالری نمایش هنرهای تجسمی و خانه‌های مد و لباس، ۲۶ هزار آموزشگاه هنری و … در کشور داریم که به دلیل تعطیلی خسارت‌های زیادی به آنها وارد شده است. همچنین تا
تاریخ ۲۴ فروردین ۹۷۶ میلیارد تومان به حوزه فرهنگ و هنر کشور خسارت وارد شده است.»
شاید این اولین باری باشد که رخ دادن اتفاقی موجب شده مشکلات اقتصادی گریبان همه را بگیرد و فعالیت آنها را با اما و اگر مواجه کند. اما بیاییم 2 نکته مهم را بپذیریم؛ اول اینکه در کشورهای دیگر بخشهای ضعیف مانند بخش های فرهنگی به این دلیل که در شرایط بد از احتمال آسیب دیدگی بیشتری برخوردارند توسط دولت ها و برخی نهادهای خصوصی حمایت می شوند و از آنجا که سرمایه گذارانی مانند کمپانی های بزرگ دیزنی، یونیورسال و حتی خود هالیوود از آنها حمایت می کنند؛ در دراز مدت هم با وجود رخ دادن اتفاقاتی ماننده شیوع بیماری کرونا ‌می توانند به حیات خود ادامه داده و
پس از پایان آن اتفاق شوم دوباره به فعالیت خود بازگردند. از سوی دیگر گردش اقتصادی در کشورهایی که از سینمای اول دنیا برخوردارند، آنقدر بالاست که برخی از
کارگردان ها و بازیگران مانند استیون اسپیلبرگ خودشان هم سرمایه گذار کارهای خودشان هستند و هم تمام درآمد حاصل از
سرمایه گذاری نصیبشان می شود، به همین دلیل هنگامی که با
مشکلی مواجه می شوند خودشان، خودشان را ساپورت مالی می کنند تا شرایط سخت بگذرد و روال عادی جریان یابد. در چنین شرایطی تجربه کاری این موسسات بزرگ هنری نشان داده که سودی که بعدها فعالیت های فرهنگی مانند فیلمسازی می تواند نصیب این شرکت‌ها بکنند و در نگاهی وسیعتر اقتصاد سینمایی را در کشور خودشان به گردش درآورند، آنقدر زیاد هست که آنها در شرایط بحرانی از صنعت سینما حمایت نمایند؛ چرا که آنها خودشان هم خوب می دانند که حیاتشان بستگی به فعالیت همین فیلمسازان و هنرمندانی دارد که از قِبَل فعالیت آنها سود کلانی نصیب آن کمپانی های بزرگ هم می شود. از سوی دیگر، خود فیلمسازان و هنرمندان و اهالی صنعت سینمایی مانند هالیوود علاوه بر فعالیت در عرصه های هنری، در بخشهای دیگری نیز از منبع درآمدی بالایی برخوردارند که حتی اگر حرفه بازیگری و فیلمسازی را برای همیشه کنار بگذارند باز هم می توانند با طیب خاطر به زندگی اقتصادی خودشان ادامه دهند و ترس اینکه مبادا با کنار گذاشتن شغل و حرفه هنرپیشگی، زندگی اقتصادی شان با خطر تزلزل مواجه شود، در وجودشان راه نخواهد یافت. این موضوع کمابیش در بخش های دیگر فرهنگی - هنری مانند تئاتر و موسیقی نیز به همین منوال است. طبعاً به این دلیل که در آن بخش ها هم برنامه ریزی های کلانی در زمینه اقتصادی شده، اسپانسرهایی وجود دارند که بتوانند در شرایط سخت کمک حال حوزه های یاد شده باشند. اما آنچه مطرح شد نشانگر این نیست که سینمای جهان که هالیوود هم بخشی از آن است از پدید آمدن ویروس کرونا، متحمل هیچ ضرر و زیانی نشده است؛ چرا که پرواضح است زمانی که شرایط عادی است و اتفاق ناگواری در جهان رخ نداده، تمام آنچه از روی پرده رفتن محصولات تصویری نصیب شرکت‌های بزرگ فیلمسازی در اقصی نقاط جهان می شود، به صورت ۱۰۰درصد سود است، مگر آنکه پیش بینی هایی که برای فروش فیلم های خاص شده با واقعیت مطابق نباشد و به اصطلاح مخاطبان از بعضی از فیلم ها استقبال شایسته و بایسته نکنند که البته به هیچ طریقی نمی‌توان آن را مربوط به اوضاعی مانند شرایط موجود دانست. بنابراین در نظر داشته باشید که آنچه درباره عدم زیان فعالیت‌های فرهنگی خصوصاً در سینما، تئاتر و تلویزیون و حمایت‌های برخی شرکت‌های بزرگ فیلمسازی از آنها در اقصی نقاط جهان اشاره کردیم، در واقع برای این بود که بیان کنیم به این دلیل که سینما و تلویزیون ‏ و تئاتر در کشورهای دیگر توسط بخش خصوصی اداره می شوند، در هنگام بروز حوادث ناگوار همان مراکز خصوصی به مدد این گونه بخش ها آمده و از آنها حمایت می‌کنند تا بتوانند هم به حیات خود ادامه داده و هم در دراز مدت شرایط سودآوری بیشتر را برای همین کمپانی های بزرگ مهیا کند.
اما پس از بررسی و نگاه اجمالی به اوضاع و احوال سینما و بخش های دیگر فرهنگی جهان، اجازه دهید به آغاز این گزارش برگردیم و دو فکتی را که از زبان میکائیل شهرستانی کارگردان و بازیگر تئاتر و تلویزیون و همچنین سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بیان کردیم، مورد بررسی قرار دهیم. میکائیل شهرستانی در همین چند خط کوتاه از نکات بسیار مهمی در حوزه فرهنگ و هنر خصوصاً حوزه تئاتر پرده برداشته است. اظهارات او نشان می دهد مشکل ایجاد شده در حوزه تئاتر تنها به بیماری و ویروس کرونا مربوط نمی شود و از گذشته های دور وجود داشته است. اگر خاطرتان باشد سال گذشته چند گزارش فرهنگی با محوریت تئاتر و معضلات آن منتشر کردیم که در آنها اظهارنظرهای مختلفی از اهالی تئاتر درباره مشکلات این حوزه را مورد بررسی قرار دادیم. مشکلاتی که از ابتدا، حتی زمانی که ویروس کرونا نیامده بود، هم وجود داشت. دلیل و برهان چنین ادعایی هم آن بخش از اظهارات میکائیل شهرستانی است که می‌گوید «در هر موقعیت ناگواری اولین لطمه و صدمه را جماعت هنرمند متحمل شده‌اند، اما خم به ابرو نیاوردند.» شهرستانی با بیان این مطلب در واقع این موضوع را مطرح می کند که مشکلات ایجاد شده در عرصه هنرهای مختلف، خصوصاً هنرهای نمایشی مربوط به امروز و دیروز نیست و هر از چند گاهی گریبان هنرمندان عرصه های مختلف را می گیرد. مشکلاتی که همگی یک هدف را بیشتر دنبال نمی کنند، اینکه به هر نحوی شده زندگی و معیشت هنرمندان عرصه های مختلف را با مشکل مواجه کنند. برخی از این مشکلات توسط عوامل غیر انسانی مانند آنچه کرونا برای جامعه بشری در عرصه های مختلف ایجاد کرده به وجود می‌آیند و برخی دیگر نیز توسط عوامل انسانی ایجاد می‌شوند. اما همین عبارت «خم به ابرو نیآورده اند» کلید حل مسئله را به دست ما می‌دهد، اینکه شهرستانی علاوه بر آنکه از شرایط موجود ناراحت است، از مسئولان می‌خواهد که آنچه در توان دارند اولاً برای حل این معضلات به کار گیرند و ثانیا با توجه به اینکه این ویروس زندگی بسیاری از مردم به ویژه هنرمندان را با مشکلات عدیده اقتصادی مواجه کرده است؛ تمهیداتی بیندیشد تا در این روزهای سخت، اهالی هنر بتواند حداقل درآمد اقتصادی را برای ادامه زندگی داشته باشند. اما همانطور که مطرح شد این بازیگر پیشکسوت سینما و تلویزیون از موضوع دیگری هم دلگیر است. او با بیان عبارت «خم به ابرو نیاوردند» در واقع می‌گوید ما در برابر تمام مشکلاتی که در راه ادامه حیات فرهنگی مان ایجاد شده، مقاومت کردیم و به فعالیت هنری مان در شرایط بسیار سخت ادامه دادیم؛ اما همیشه امید داشتیم که اوضاع بهتر شود و مسئولان و دست اندرکاران حوزه های فرهنگی و هنری یا بالاخره با این موضوع مواجه شوند که نباید این همه مسائل و مشکلات را برای اهالی هنر ایجاد کنند و یا اتفاقی بیفتد و دوران مسئولیت برخی مدیرانی که به قول معروف حرفشان یکی است و از موضع خود عقب نشینی نمی کنند، پایان یابد و شخص دیگری که در واقع دلسوز هنر و فرهنگ است، جانشین آنها شده و شرایط رفته رفته به حالت عادی برگردد. اما ادامه صحبتهای میکائیل شهرستانی هم بسیار قابل تامل است. او در بخش بعدی اظهارات خود به ماجرایی اشاره می‌کند که از قدیم الایام در میان خانواده‌های ایرانی بوده، موضوعی با عنوان «قوم طرب».
حتما همه شما تا به حال مصاحبه هایی از پیشکسوتان
عرصه های مختلف فرهنگی را خوانده اید که در گفت و گوهایشان
به این نکته اشاره کرده‌اند که در قدیم وقتی که می خواستند وارد عرصه های مختلف فرهنگی شوند با مخالفت شدید پدر و مادرم مواجه می شدند که: «حالا با این شرایط می‌خواهی بروی مطرب بشی.» این اندیشه اشتباه از قدیم در ذهن بیشتر مردم وجود داشته که هر کس کار فرهنگی و هنری می کند در واقع مشغول «مطربی» است، شغلی که در گذشته و شاید بهتر باشد بگوییم از گذشته تا امروز به عنوان شغلی ناپسند در جامعه شناخته می شده است. این در شرایطی است که هنر از تقدسی عجیب و غریب برخوردار است و هر کس که هنرمند باشد می ‌توان چنین درباره اش اندیشید که انسان والا مقامی است که توانسته وارد چنین حوزه‌ای شود و در آن فعالیت نماید. شهرستانی در ادامه اظهاراتش به عبارت «قوم مطرود» اشاره کرده و می‌گوید «از همان ابتدا بهتر بود به جای قوم مطرب و قوم طرب از عبارت «قوم مطرود» استفاده می کردند؛ چرا که کسانی که در بخش های مختلف فرهنگی، خصوصاً هنرهای نمایشی فعالیت می کنند، طرد شده هستند و علیرغم اینکه جامعه در ظاهر نشان می دهد که علاقه زیادی به آنها دارد اما به لحاظ اقتصادی شریط مطلوبی ندارند. میکائیل شهرستانی به نمایندگی از آنها که برخی شان حتی پس از سالها فعالیت در عرصه هنرهای نمایشی هنوز سقفی بالای سر ندارند، این جملات را بیان می کند. اظهارات میکائیل شهرستانی در بند پایانی سخنانش نیز بسیار قابل تحمل است. او با تمام مواردی که درباره حرفه خود و همکارانش بیان می کند، معتقد است که باز هم فعالان در این حوزه صورتشان را با سیلی سرخ نگه داشته و در شرایط بسیار سختی به لحاظ اقتصادی به زندگی ادامه می دهند. همانطور که بیان شد گاهی این شرایط آنقدر طاقت فرسا می شود که برخی از همین هنرمندان که سالها روی صحنه خاک خورده و در تاریکی ساعتها تمرین کردند تا برای ساعتی مقابل چشمان مردم روی صحنه رفته و به این واسطه، برای لحظاتی شادی و نشاط را به دل مردم بنشانند، از غم و اندوه زندگی سخت اقتصادی، گرفتار بیماری های مختلف شده، پس از آنکه به دلیل همین شرایط اسفناک اقتصادی از ادامه درمان ناامید می‌شوند، کنجی نشسته و منتظر مرگ می شوند تا بالاخره از فرط فکر و خیال زیاد و چه کنم های مکرر، روزی در حال تمرین روی صحنه و یا اجرا در مقابل چشمان مردم، قلبشان برای همیشه از حرکت می ایستد و جان به جان آفرین تسلیم می کنند. شهرستانی در بند آخر جمله خود تیر خلاص را بر پیکره اهالی هنر به ویژه هنرهای نمایشی زده و گفته است «دیگر مجال تحمل اینکه در این شرایط بتوانیم گونه های خودمان را سرخ نگه داریم را نداریم» چرا که حال مشکلی بسیار بزرگ به نام کرونا، گریبان جامعه بشری را گرفته، زندگی اقتصادی افراد مختلف را با دردسرهای بیشماری مواجه کرده است. دردسرهایی که در همان نگاه اول مشخص می کنند که قرار است زندگی مردم را نه با شرایط سخت اقتصادی که با شرایطی مواجه کنند که زیستن را غیر ممکن می کند. اظهارات بازیگر پیشکسوت و کهنه کار سینما تلویزیون و تئاتر ایران البته پرسش پنهانی را در درون خود نیز دارد. پرسشی که مخاطب مستقیم آن در درجه اول مسئولان و دست اندرکاران حوزه های مختلف فرهنگی و هنری هستند. پرسشی با این مضمون که «بزرگوارانی که روی صندلی های مدیریتی نشسته‌اید و بر اساس شرایطی که در جامعه پدید می آید، تصمیم به تعطیل کردن سالن های هنری می گیرید، فکری هم برای شرایط اقتصادی که هرکدام از فعالان این عرصه های مختلف با آنها مواجه می‌شوند، کرده‌اید؟ آیا این سوال را از خودتان پرسیده اید که با تعطیل شدن مراکز فرهنگی و هنری که ممر درآمد بسیاری از اهالی فرهنگ و هنر است، آنها چگونه می توانند به زندگی اقتصادی خود ادامه دهند؟ مگر هر هنرمندی چقدر پس انداز دارد که در زمان بیکاری اش از آن استفاده کند؟ بالاخره هر پس اندازی، روزی تمام می شود و هر چه زمان این تعطیلی ها طولانی تر باشد، کف گیر اهالی فرهنگ و هنر به ته دیگ پس انداز آنها می خورد و بالاخره روزی فرا خواهد رسید که هیچ پول حتی یک سکه ۵ تومانی در جیب آنها باقی نخواهد ماند که بتوانند برای خود و خانواده شان کمترین قوت لایموت یعنی نان را تهیه کنند. هرچند از زمانی که قیمت یک قرص نان ۵ تومان بود، بسیار گذشته است.
فکت دومی که در این گزارش به آن اشاره کردیم سخنان سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بود. سخنان کوتاهی که این مقام مسئول در یک برنامه تلویزیونی مطرح و بیان کرده بود که روزهای میانی سومین دهه ماه فروردین چیزی نزدیک به ۱۰۰۰ میلیارد تومان حوزه فرهنگ و هنر کشور خسارت وارد شده است. خسارتی که ویروس کرونا، آن را برای جامعه فرهنگی به ارمغان آورده است. جامعه فرهنگی که هرکسی در جریان مشکلاتش نباشد، وزیر محترم فرهنگ و ارشاد اسلامی به به صورت جزء به جز در جریانش است. بارها دیده و شنیده ایم که سید عباس صالحی در اظهاراتی که درباره مسائل مختلف فرهنگی بیان کرده، به اوضاع نابسامان زندگی هنرمندان اشاره مستقیم داشته و همواره از دغدغه وزارت متبوعش برای حل این معضلات گفته است.
دغدغه هایی که منصفانه اگر بنگریم، تنها بخش بسیار کوچکی از آنها تاکنون رفع شده و قسمت اعظم آنها هنوز به عنوان مسئله حل
نشدنی روی میز زندگی اکثر هنرمندان عرصه های مختلف فرهنگی مانده است. البته منظور نظر این گزارش این نیست که هنرمندان دست روی دست بگذارند و به جای هر حرکتی منتظر باشند که مسئولان فرهنگ و هنر تمام کارها را انجام دهند و همه مشکلات را حل کنند، بلکه منظور، اندیشیدن تمهیداتی است که موجب می شود زندگی در شرایط سخت مانند شرایطی که کرونا پدید آورده آنطور که به نظر
می رسد هم سخت نباشد و بتوان آن را تحمل کرد. شاید یکی
از راهکارهای بسیار موثری که مسئولان فرهنگی می‌توانستند برای مقابله با شرایطی شبیه شرایط کرونا برای اهالی فرهنگ و هنر از آن استفاده کنند، تاسیس و راه اندازی صندوقی بود که می‌توانست در شرایط سخت، مددکار برخی هنرمندان باشد. صندوقی که بخشی از منابع آن را دولت و بخش دیگری از منابع اش را خود هنرمندان تامین می کردند. راه حل دومی که مسئولان امر می توانستند آن را نیز مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند، این بود که حال که بسیاری از فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی از حیطه دولتی خارج و به بخش خصوصی واگذار شود تا در شرایط نابسامان اقتصادی این بخش بتواند فعالان حوزه فرهنگ را تا حدی ساپورت مالی کند. بدیهی است با اتخاذ چنین تصمیماتی و البته ایمن نگه داشتن شرایطی که موجبات ورود بخش خصوصی به دایره فعالیت های فرهنگی و هنری را فراهم می آورد، می توان بستری فراهم کرد که فعالان عرصه های فرهنگی و هنری بتوانند با طیب خاطر بیشتری به فعالیت در این عرصه ها ادامه دهند و نگران این نباشند که فردایشان چه خواهد شد. آنچه مهم است اینکه هنوز هم دیر نشده؛ چرا که زندگی ادامه دارد و فعالیت های هنری هم همینطور. مسئولان و دست اندرکاران حوزه های فرهنگ و هنر می‌توانند با برگزاری اتاق‌های فکر مکرر و بررسی راهکارها و ایده های مختلف به اجماع نظری برسند و آن نظرات را به گوش مسئولان دولتی که در راس آنها رئیس جمهور قرار دارد، برسانند تا پس از تجزیه و تحلیل، به تصمیمی برسند که اتخاذ آن می تواند شرایط بهینه ای برای هنرمندانی که در شرایط سخت روزگار می گذرانند پدید آورد.
> نقبی به میانه گزارش
در این بخش از گزارش قصد داریم شما را به میانه این نوشتار ببریم. جایی که در آن درباره وجود اسپانسرهایی که در شرایط سخت و بحرانی از فعالان فرهنگی در حوزه های مختلف حمایت کرده و اجازه ضرر و زیان بیشتر را به آنها نمی دهند. اگر خاطرتان باشد مطرح کردیم که به این دلیل که اطمینان از بازگشت سرمایه در سینماهای مطرح جهان مانند هالیوود بالاست و امکان فعالیت بخش های خصوصی در حوزه های مختلف فرهنگی مانند سینما ما هم وجود دارد، شرکت های بزرگ فیلمسازی به این دلیل که فیلمسازان مطرح و حتی غیر مطرح، در عرصه های فیلمسازی برای آنان و برای خودشان درآمدهای قابل توجه ای را پدید می آورند در شرایط حساس برای ضرر نکردن بیشتر سینماگران، از آنها حمایت مالی
می کنند و شرایطی را برایشان فراهم می آورند که در دوران رکود
فعالیت های اقتصادی درآمدی هر چند اندک داشته باشند تا بتوانند به وسیله آن امورات اولیه خودشان را انجام دهند، یکی از مهمترین اقداماتی که می توان به آن اشاره کرد، کمکی است که چندی پیش آکادمی اسکار به صنعت سینما کرد. 16 فروردین سال جاری بود که خبر کمک ۶ میلیون دلاری آکادمی اسکار به صنعت سینما منتشر شد تا این آکادمی بتواند از این طریق از شاغلان صنعت سینما حمایت کند. در خبر منتشر شده چنین آمده بود: «مثل تمامی بخش‌های مهم صنعت فیلمسازی از نتفلکیس تا کامکست، آکادمی علوم و هنر‌های سینما هم به عنوان مهمترین بخش صنعت سینمای هالیوود، می‌خواهد نقش خود را در مقابله با بحران کرونا ایفا کند. این آکادمی ۶ میلیون دلار مبلغ اهدایی برای کمک به کارکنان صنعت فیلمسازی و خانواده‌ آنها که به دلیل همه گیر شدن ویروس کرونا از لحاظ مالی در سختی هستند، در نظر گرفته است. این حمایت شامل موسسه‌هایی که از فیلمساز‌ها در بخش‌های گوناگون حمایت می‌کنند نیز می‌شود.»
در پایان این گزارش ذکر این نکته ضروری به نظر می رسد که مسئولان و دولتمردان همانطور که دغدغه سلامتی و حفظ جان مردم را در اولویت کارهای خود قرار داده اند، باید تمهیداتی را نیز درباره اوضاع اقتصادی مردم و چگونه گذراندن این شرایط نیز بیندیشند تا افراد جامعه هم در حوزه سلامتی اجتماعی از اتفاقات ناگوار مصون باشند و هم در حوزه سلامت اقتصادی بتوانند از شرایطی برخوردار باشند که بدون دغدغه به زندگی خودشان ادامه دهند.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:
آفتاب یزد از چاپ نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید در بخش روی خط آفتاب روزنامه چاپ می‌گردد.

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام