کاربران محترم: دسترسی به صفحات داخلی روزنامه از ساعت 12 میسر می باشد
AFTAB YAZD NEWSPAPER
سه شنبه, 06 خرداد 1399   Tuesday 26 May 2020
RSS فیدخوان
روزنامه در یک نگاه

جستجو در آرشیو

 Instagram.com/aftabyazd
طراحی و اجرا: هنر رسانه

زمان انتشار: 25 اسفند 1398

صفحه خبر: حوادث

«ک» مثل کرونا... «ک» مثل کتاب!
آفتاب یزد - زهره مسکنی: ابتدا موضوع فقط در حد یک خبر کوتاه با چنین مضمونی بود: «نسل تازه‌ای از ویروس کرونا در منطقه‌ای از چین شیوع پیدا کرده که تا کنون جان بسیاری افراد را گرفته است». اما رفته‌‌رفته تعداد مبتلایان به این ویروس در سراسر جهان بیشتر شد. اینک هر روز افراد بسیاری جان خود را از دست می‌دهند و دائم به تعداد کشورهایی که از شناسایی موارد ابتلا به کرونا خبر می‌دهند، افزوده می‌شود. گذشته از بیماری و مرگ‌ومیر، تبعات این بلای ناگهانی دامنگیر تمام جنبه‌های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و حتی فرهنگی دنیا شده است. اثرگذاری ویروس «کرونا» بر جهان «کتاب» موضوعی است که در این گزارش به آن پرداخته‌ایم.
> سرایت رکود از صنعت نشر چین
به کتاب‌فروشی‌های جهان
قرنطینه از چین شروع شد. مردم چین خانه‌نشین شدند و از حضور در اماکن عمومی پرهیز کردند. در این کشور بسیاری از صنایع مربوط به چاپ و نشر از جمله کتاب‌فروشی‌ها تعطیل یا نیمه‌تعطیل و بسیاری از رویدادهای فرهنگی و ادبی نیز لغو شد. ناشران کتاب‌های انگلیسی‌زبان بازار کتاب چین، مشتریان خود را از دست داده‌اند و حتی آمازون نیز دچار خسارت‌های زیادی شده است. آمازون بسیاری از خدمات خود را به مشتری‌های چینی معلق کرده و آمارهای منتشر شده توسط موسسات دولتی و تحقیقاتی بین‌المللی مثل بوک اسکن نشان می‌دهد وضعیت اسفناک و رکود بازار کتاب تا سال‌های آینده نیز ادامه خواهد داشت. در چین حدود 70 هزار کتاب‌فروشی که تقریباً 90 درصد کتاب‌فروشی‌های این کشور را شامل می‌شود، تعطیل شده است. بعد از چین، نمایشگاه‌های کتاب در اکثر کشورهای جهان نیز به دلیل جلوگیری از گسترش ویروس کرونا یکی‌یکی به تعویق افتاد. نمایشگاه کتاب پاریس که قرار بود از اول تا چهارم فروردین برگزار شود، لغو شد. این نمایشگاه در دوره قبل 160 هزار بازدیدکننده داشت و قرار بود 50 کشور نیز در این دوره برگزاری آن حضور داشته باشند. سپس ناشران مشهوری چون سیمون‌اند شوستر و اینگرام از شرکت در نمایشگاه کتاب لندن که قرار بود از دهم تا دوازدهم مارس در این شهر برگزار شود، انصراف دادند و گفتند سلامت کارکنانشان از هر رویداد دیگری مهم‌تر است. مقامات ایتالیایی نیز نمایشگاه کتاب بولونیا را به تعویق انداختند. در شهر بولونیا نمایشگاه کتاب کودک از ماه فوریه به ماه مارس موکول و بسیاری دیگر از تجمعات فرهنگی نیز تعطیل شد. ناشران ایتالیایی نگران کسب و کار خود هستند و از دولت کمک خواسته‌‌اند. بسیاری از مشتری‌های کتاب‌فروشی‌ها و کتابخانه‌های عمومی ایتالیا ترجیح می‌دهند از تماس با کتاب ‌خودداری کنند و به نظر می‌رسد این ترس تا مدت‌ها بعد از پاکسازی ویروس همچنان گریبان‌گیر صنعت چاپ کتاب در ایتالیا باشد.
> سرنوشت نامعلوم
نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران
پس از انتشار اخبار بیشتر و جدی‌تر درباره ویروس کرونا در جهان، مدیر‌عامل موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران برگزاری سی‌و‌سومین دوره نمایشگاه بین‌‌المللی کتاب تهران را منوط به اعلام نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دانست. او اعلام کرد با توجه به پیش‌بینی سازمان بهداشت جهانی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مبنی بر اینکه اوج شیوع ویروس کرونا در اردیبهشت‌ماه خواهد بود، اواخر خرداد‌ماه به ‌عنوان گزینه‌ اصلی زمان برگزاری این دوره از نمایشگاه مورد توافق بوده است. این موضوع با واکنش‌های مختلف ناشران مواجه شد. عده‌ای بر این اعتقادند که به دلیل مناسبات هفته کتاب و تقارن با فعالیت دانشگاه‌ها و آغاز دوره تحصیلی دانشجویان و دانش‌آموزان بهتر است نمایشگاه در آبان برگزار شود تا تجمیع این رویدادها و برگزاری یکجای آنها، هزینه‌های اجرایی را نیز کم کند. عده‌ای دیگر اما می‌گویند برگزاری نمایشگاه در آبان‌ و کاهش فاصله بین دو دوره این رویداد، ناشران را از فرصت کافی برای تولید کتاب محروم کرده و موجب کاهش میل مخاطب به خرید از نمایشگاه خواهد شد؛ بنابراین بهتر است نمایشگاه هر زمان که ویروس کرونا مهار شد، برگزار شود.
عده‌ای دیگر می‌گویند طرح مسئله تغییر زمان نمایشگاه کتاب تهران در سال آتی و برگزاری آن در ماه آبان به جای اردیبهشت‌ فقط باید برای سی‌وچهارمین نمایشگاه مورد بحث و بررسی قرار گیرد نه نمایشگاه سی‌وسوم که همه ناشران بر اساس تاریخ قبلی آماده شرکت در آن بوده‌اند. مدیرعامل خانه کتاب هم گفته است اگر نمایشگاه کتاب باز هم به تعویق بیفتد، معاونت امور فرهنگی وزارت ارشاد از ناشران و کتاب‌فروشان حمایت می‌کند. در نهایت سخنگوی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران از موکول‌شدن زمان برگزاری این رویداد فرهنگی به بعد از ماه رمضان خبر داده است.
> از ضدعفونی کتابخانه‌ها
تا لغو برنامه‌های فرهنگی
با ورود کرونا به ایران و اتخاذ تصمیمات برای مدیریت بحران ناشی از شیوع بیماری، اثرات و تبعات آن شامل بخش فرهنگی نیز شد. فعالیت کتابخانه‌ها محدود و از اعضای کتابخانه‌ها خواسته شد برای بازگرداندن به موقعِ کتاب‌های امانتی به کتابخانه‌ها دغدغه نداشته باشند تا مراجعه حضوری به کتابخانه‌ها کاهش یابد. ضدعفونی و تعطیلی موقت، اقدام بعدی در خصوص کتابخانه‌ها بود. اما سرانجام کتابخانه‌های عمومی تا پایان سال تعطیل شدند که پس از اخذ مجوزهای لازم از مراجع ذیصلاح، در زمان مقتضی کار خود را از سر بگیرند. ویروس کرونا اگر چه بین همه صنوف مشترک است، اما بخش‌هایی همچون صنعت نشر را به دلیل بنیه اقتصادی ضعیف، متحمل فشار بیشتری کرده و در حال حاضر احتمال وقوع دومینوی بحران و گرفتاری یکی پس از دیگریِ حلقه‌های نشر دور از انتظار نیست. در شرایط فعلی، کتاب‌‌فروشان راهکاری‌هایی مانند ثبت سفارش تلفنی یا آنلاین را در دستور کار قرار داده‌اند، اما این راهکار‌ها تنها پاسخ به نیاز مخاطبان ثابت و همیشگی است. تخصیص بخش عمده نقدینگی برای تولید به‌ویژه در ماه‌های پایانی سال؛ افزایش قابل ‌توجه نرخ مواد اولیه در سال جاری؛ ضرورت خرید نقدی یا خرید با صدور چک‌های کوتاه‌‌مدت؛ تعویق نمایشگاه که ناشران به فروش آن امیدوار بودند و کاهش شدید تردد مردم در معابر شهری احتمال بروز بحران مالی را بین فعالان صنوف نشر افزایش داده است. حالا کتاب‌فروشی‌هایی که قبل از شیوع کرونا، با مشکلاتی نظیر کمبود مشتری، عرضه آثار قاچاق و اُفست و فروش مستقیم اینترنتی ناشران و توزیع‌کنندگان درگیر بودند، بیشتر تحت فشار قرار دارند. از مشکلات اقتصادی که بگذریم شیوع کرونا در موضوعات اجتماعی نیز اثرگذار بوده است. برای مثال با بررسی اخبار مربوط به کرونا به عدم برگزاری مراسم تشیع پیکر احمد نیک‌طلب متخلص به «یاور همدانی» به دلیل رعایت اصول بهداشتی و پیشگیری از سرایت بیماری برمی‌خوریم. خانواده این شاعر اعلام کردند پس از عبور از بحران کرونا، در تالار وحدت یا حوزه هنری بزرگداشتی برای «یاور همدانی» برگزار خواهند کرد. لغو اغلب برنامه‌های فرهنگی و هنری به دلیل پرهیز از تجمع افراد و امکان تسریع سرایت ویروس، از موضوعات قابل توجه این روزهاست. لغو آیین تجلیل از شایستگان تقدیر سی‌وپنجمین جایزه کتاب سال؛ تعویق هشتمین دوره‌ اهدای نشان‌های طلایی و نقره‌ای «لاک‌پشت پرنده»؛ موکول‌شدن برگزاری پنجمین خیریه اسفندگان کتاب به زمانی دیگر؛ تعویق مراسم اختتامیه نهمین دوره‌ جایزه ادبی هفت‌ اقلیم؛ منتفی‌شدن مراسم پایانی جام باشگاه‌های کتاب‌خوانی؛ برگزاری مجازی اختتامیه جایزه نوفه؛ موکول‌شدن اجرای طرح عیدانه کتاب به زمانی پس از عید نوروز سال ۹۹؛ عدم برگزاری جشنواره داستان بانه در موعد مقرر؛ به‌تعویق‌افتادن آیین پایانی جایزه کتاب سال بوشهر؛ لغو سفر هیئت فرهنگی ترکیه به ایران برای امضای تفاهم‌نامه حضور این کشور به عنوان میهمان ویژه نمایشگاه کتاب تهران؛ لغو برنامه‌های شهرکتاب‌های مرکزی و الف و تعطیلی تمام نشست‌ها، جشنواره‌ها و تئاترهای کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان از سایر تبعات شیوع کرونا بر رویدادهای فرهنگی کشور است.
> عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد!
ویروس کرونا با تمام ضرر و زیان‌هایی که به جهان کتاب وارد کرده، مصداق بارز ضرب‌المثل «عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد» نیز هست. چرا که شیوع گسترده آن، فروش کتاب «طاعون» نوشته آلبر کامو، نویسنده فرانسوی را در فرانسه و ایتالیا به میزان قابل توجهی افزایش داده است. از زمان شیوع ویروس کرونا میزان فروش این رمان در فرانسه به طرز عجیبی افزایش یافته و تنها در 8 هفته اول سال جدید میلادی 1800 نسخه از آن به فروش رسیده است. این در حالی است که فروش «طاعون» در همین بازه زمانی در سال 2019 به 400 نسخه هم نمی‌رسید. فروش این رمان در ایتالیا نیز سه برابر شده و آن را در رتبه نخست پرفروش‌های سایت آمازون ایتالیایی قرار داده است. سال گذشته نیز پس‌از آتش‌سوزی کلیسای نتردام در پاریس، اقبال مردم به رمان «گوژپشت نتردام» اثر ویکتور هوگو به شدت افزایش یافت. در سال 2015 نیز حملات تروریستی داعش به مناطقی از پاریس، رمان «پاریس، جشن بی‌کران» نوشته همینگوی را پرفروش کرده بود. در ایران مدتی پس از سپری‌شدن وضعیت اولیه شیوع، گویی فرصت هدف‌گذاری و برنامه‌ریزی میسّر شده و جامعه فرهنگی کشور به طرق مختلف در صدد تبدیل این تهدید به فرصتی در مسیر ترویج کتاب‌خوانی برآمده است. در همین راستا «پویش تندرست باش‌ای ایران» به همت خانه کتاب با هدف تقویت روحیه مردم ایران و مشارکت بزرگان فرهنگ و هنر در جریان مبارزه با ویروس کرونا تشکیل شد تا پیام‌های صوتی اهالی فرهنگ و هنر روی خروجی خبرگزاری کتاب ایران قرار گیرد. سعید تشکری، محمد‌جعفر یاحقی، قاسم رفیعا، ابوالقاسم غلامی‌ مایانی‌راد، احمد آرام، حسن بلخاری، نیکنام حسینی‌پور، محبوبه نجف‌خانی، افسانه شعبان‌نژاد، مصطفی رحمان‌دوست، نوید فرخی، موسی بیدج، تهمینه حدادی، غلامرضا امامی، هاشم اکبریانی، رضا کاظمی، منصوره اتحادیه و علی بلوکباشی از شاعران و نویسندگانی هستند که در این پویش مشارکت داشته‌اند. انجمن فرهنگی آموزشی ویرایش و درست‌‌نویسی نیز از تشکیل پویش «در پناه کتاب» با هدف کاهش اضطراب و استفاده از فرصت حضور بیشتر مردم در منازل برای توسعه کتاب‌خوانی خبر داده است. علاقه‌مندان برای مشارکت در این پویش، فیلم کتاب‌خوانی خود را در صفحه‌های مجازی به‌ اشتراک می‌گذارند. برخی ناشران در پی شیوع کرونا، به جای تخفیف خرید حضوری، خرید اینترنتی را آسان‌تر کرده و ارسال کتاب‌های خود را رایگان اعلام کرده‌اند. شخصیت‌های فرهنگی اغلب از طریق فضای مجازی مردم را به خواندن کتاب، تماشای فیلم یا استفاده از اینترنت به لذت‌بردن از تنهایی و استفاده از اوقات فراغتی که به آنها تحمیل شده، ترغیب می‌کنند. در میان اخبار مرتبط با این موضوع، به ترجمه کتاب چینی «دور شو‌ای ویروس بدجنس!» نیز می‌رسیم که نوشته گروهی از نویسندگان چینی است و با ترجمه فروغ فرجود توسط انتشارات فاطمی منتشر و راهی بازار نشر شده تا دانستنی‌های لازم درباره کرونا را در اختیار بچه‌ها قرار دهد. این کتاب برای دسترسی سریع مخاطبان به صورت الکترونیکی منتشر شده است. کتابخانه ملی نیز اعلام کرده که امکان بهره‌مندی آنلاین از ۲۳ هزار کتاب کودک با موضوعات مختلف را فراهم کرده است. کتاب‌ها به صورت کامل اسکن شده و متن آنها روی سایت قرار گرفته و با عضویت در سایت می‌توان یک کتابخانه شخصی مناسب برای کودکان تهیه کرد و در اختیارشان گذاشت. برگزاری جشنواره مرورنویسی کتاب ویژه کتابداران وکارکنان کتابخانه‌ها با محوریت «چگونه مرور کتاب بنویسیم؟»؛ پویش «با کتاب واکسینه شویم» توسط فرهنگسرای اندیشه با مدیریت رضوان خرمیان و ابتکار مجله اینترنتی «کافه داستان» در همراه‌نمودن نویسندگان و مترجمان برای معرفی کتاب به مردم در ایام نوروز که با خانه‌نشینی مصونیت از ابتلا به بیماری متقارن شده نیز از جمله اقداماتی است که با استفاده از فضای مجازی در حال انجام است. احتمال می‌رود در ایام پیش رو، بازار استفاده از اپلیکیشن‌ها و سامانه‌هایی مانند «فیدیبو»، «طاقچه»، «کنسل»، «کتاب‌راه»، «آدیوبوک»، «نوار» و... که امکان تهیه کتاب‌های روزآمد را با ‌هزینه کمتر، خیال آسوده‌تر و رعایت حق کپی‌رایت فراهم کرده‌اند، داغ‌تر شود. تعطیلی مدارس و خودقرنطینگی، هرچند با اضطراب و نگرانی احتمال به ابتلا همراه است، اما فرصتی را در اختیار خانواده‌ها قرار داده تا به سراغ کتاب‌های مورد علاقه‌شان بروند. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان نیز اعلام کرده که به مدت یک هفته عرضه کتاب در سایت‌های اینترنتی به صورت رایگان ارائه می‌شود و علاوه بر این، در حال اجرای طرحی اینترنتی با عنوان «پیک امید مجازی» است تا کودکان و نوجوانان ایرانی بتوانند اوقات خود را صرف مطالعه کتاب، تماشای فیلم، فراگیری ساخت کاردستی، نقاشی و دیگر هنرهای تجسمی کنند. انتشارات مدرسه نیز اعلام کرده تا پایان تعطیلات نوروز، همه کتاب‌های الکترونیک و صوتی خود را از طریق اپلیکیشن بوفه به صورت رایگان در اختیار متقاضیان قرار داده است. چه کسی فکرش را می‌کرد در روزهای پایان سال 98 ویروسی خانمان‌برانداز به نام «کرونا» بتواند یک‌تنه این همه پویش و همکاری و همراهی را با هدفی مقدس و مشترک چون هدایت به سوی «کتاب» در جامعه کتاب‌زده ما راه بیاندازد؟ کتاب زندگی‌تان همواره خوانا و مانا باد.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:
آفتاب یزد از چاپ نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید در بخش روی خط آفتاب روزنامه چاپ می‌گردد.

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام