کاربران محترم: دسترسی به صفحات داخلی روزنامه از ساعت 12 میسر می باشد
AFTAB YAZD NEWSPAPER
شنبه, 16 اسفند 1399   Saturday 6 March 2021
RSS فیدخوان
روزنامه در یک نگاه

جستجو در آرشیو

 Instagram.com/aftabyazd
طراحی و اجرا: هنر رسانه

زمان انتشار: 24 مرداد 1397

صفحه خبر: سیاسی

آفتاب یزد- گروه سیاسی: پنجمین نشست 5 کشور ساحلی دریای خزر در سطح سران در کاخ دوستی قزاقستان برگزار شد؛ نشستی پراز حاشیه پر از حرف و حدیث و پر از اظهارات ضد و نقیض و غیرشفاف. یکی می‌گوید: «سهم ۵۰ درصدی ایران به 11درصد سقوط کرده؟! آیا ترکمنچای دیگری در راه است؟»
و یکی می‌گوید: «اصلا بحثی در باره رژیم حقوقی دریای خزر صورت نگرفته است.» و دیگری می‌گوید «فاجعه‌ای به نام دریافروشی شکل گرفته است.» تاریخدانان و کارشناسان نیز هریک از درصدهای ایران از سهم دریای خزر می‌گویند.
مثلا علی خرم استاد حقوق بین‌الملل به ایسنا می‌گوید: «این سوال مطرح شده که آیا از نظر حقوقی کماکان این دریا از یک طرف بین ایران 50 درصد و بین شوروی و کشورهای به وجود آمده نیز 50 درصد تقسیم می‌شود یا خیر؟ اما براساس آن ریشه و سوابق تاریخی همه چیز بین ایران و بین آن کشورها 50 درصد باید باشد،‌ گرچه کشورهای تازه متولد شده گفتند سهم مساوی نسبت به بقیه می‌خواهند در نتیجه روسیه هم راضی به این است که به این کشورها سهم مساوی دهد زیرا سهم ایران کم می‌شود. اگر چنین باشد چیزی حدود 17 درصد سهم هریک می‌شود در حالی که قبل از فروپاشی شوروی سهم ما 50 درصد بود حالا 17 درصد می‌شود، بنابراین بهترین حالت همان 50 درصد که مبنای حقوقی هم دارد و بدترین حالت هم 17 درصد است.»
از طرفی هم خسرو معتضد به تسنیم می‌گوید: «در زمان رژیم سابق هم دریا "نصف ــ نصف" نبود. ما وقتی در جنگ‌های قفقاز شکست خوردیم در همان عهدنامه گلستان بادکوبه و لنکران را
از دست دادیم. در کتاب تاریخ سیاسی قاجاریه که دکتر ابراهیم تیموری نوشته، خواهش‌های "میرزا ابراهیم معتمدالدوله نشاط" وزیر امور خارجه ایران را به ژنرال روسی آورده که می‌گوید "تو را به خدا، تعدادی از ایالت‌هایی را که از ما گرفتید برگردانید"، ژنرال روسی می‌گوید "جایی را که سرباز روس می‌گیرد، برنمی‌گرداند". این‌که بگوییم دولت ایران اکنون مرتکب خطا شده است، ضمن انتقادات زیادی که به سیاست خارجه دولت دارم و سیاست خارجه‌اش را نمی‌پسندم چنین چیزی نیست و واقعیات نشان می‌دهد در زمان محمدرضا شاه پهلوی و در زمان رضاشاه ایران یک نوع "حفظ وضع موجود" کرده بود.»
مجید صابر رئیس دبیرخانه دریای خزر اظهار می‌کند: «در کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر هیچ اتفاقی برای سهم ایران نیفتاده است. »
و جالب اینکه حمید بعیدی نژاد سفیر ایران در انگلیس گفته: «دولت جلوی تقسیم ناعادلانه دریای خزر را در اجلاس اخیر سران گرفت! برخی از جریانات خارج‌نشین می‌خواهند به دروغ به مردم ما بگویند که دولت به علت فشار تحریم و برای کسب حمایت روسیه از سهم حاکمیتی ایران در دریای خزر کوتاه آمده است در حالی که درست در همین شرایط ایران در اجلاس اخیر جلوی تعیین سهم غیرعادلانه ایران از دریای خزر را گرفت؛ این یعنی دروغ!»

تناقض‌ها
ازاین مدل اعلام نظرهااز سهم ایران از خزر و سخنان متفاوت مقامات و کارشناسان پیرامون نشست اخیر زیاد است اما از همه این‌ها بدتر ،
اظهارات رجب صفراف در یک رسانه مغرض فارسی ‌زبان خارج از کشور است که با واکنش‌های متفاوتی چه از سوی مردم و چه از سوی مسئولان ایران مواجه شده است. کسی که عضو هیئت کارشناسی روسیه در مذاکرات قزاقستان نام گرفته و دراین مصاحبه جنجالی می‌گوید:
«در سال 1996 ، در اولین نشست "رژیم حقوقی دریای خزر"، در حالیکه ما انتظار داشتیم ایران بر پایه‌ی دو قرارداد 1921 (مودت) و 1940 (تجارت و بحرپیمایی) میان دولت شاهنشاهی ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی، بر مالکین قانونی 50 درصدی خود بر دریای مازندران اصرار ورزد؛ با پیشنهاد عجیب ایران روبرو شدیم. ایرانی‌ها خود پیشنهاد کردند که دریای خزر باید بطور مساوی بین 5 کشور حاشیه دریای خزر تقسیم گردد. باورمان نمی‌شد که چنین پیشنهادی از سوی خود ایران مطرح گردیده باشد.از خوشحالی در پوست خود نمی‌گنجیدیم؛ بخصوص مسئولان سه کشور قزاقستان، ترکمنستان و آذربایجان. مگر می‌شود کشوری از حق عظیم خودش به این راحتی بگذرد. این هدیه ای بود بس نا خواسته و بس ارزشمند برای این سه کشور. هدیه ای که بخواب شب هم نمی‌دیدند!»
بی‌تردید این سخنان واکنش‌های بسیار منفی در ایران به خود می‌گیرد و بهرام قاسمی‌سخنگوی وزارت خارجه دراینباره اظهار می‌دارد:« فردی به نام «صفراف» هیچگاه عضو مذاکره‌کننده روسیه درخصوص خزر نبوده و ادعاهای او بی‌اساس و
غیر قابل اعتنا است.بررسی سوابق نشان می‌دهد که ایشان هیچ‌گاه فردی مذاکره‌کننده از جانب هیات مذاکره‌کننده روسیه با هیات ایرانی در مذاکرات خزر نبوده است.»

50 – 50 ؟
داوود هرمیداس باوند استاد حقوق بین الملل با بیان اینکه دو معاهده 1921 مربوط به آزادی کشتیرانی است که دو دولت شوروی و ایران دارای حقوق مساوی و مشترک در آن بودند و معاهده 1940 پیرامون ماهیگیری و تجارت است، به آفتاب یزد
می‌گوید: «در آن جا پیش بینی 10مایل به عنوان منطقه انحصاری برای هر یک از دو طرف و ماورای آن مشترک برای بهره برداری شده بود. »
وقتی از وی می‌پرسیم که آیا این موضوع، تصدیق سهم پنجاه درصدی ایران از دریای خزر است، اظهار می‌دارد: «وقتی دوطرف از دریای خزر در تمام صور آن دارای سهم و حقوق مساوی باشند مشاع است و هرگونه اقدامی‌در آن باید با تصمیم مشترک صورت گیرد. بنابراین نه می‌توان کل ماهیت سهم 50 درصد ایران را زیر سوال برد و نه مشاع بودن سهم را به طور کامل با سهم 50 درصد ایران از خزر یکی دانست.»
باوند با اشاره به فروپاشی شوروی می‌گوید: «سه کشور دیگر به جز روسیه از این پس در ماجرا وارد می‌شوند . دولت قزاقستان مدعی شد دریای خزر از طریق رودخانه‌های ولگا و دن به دریای سیاه و بالتیک مرتبط شده است بنابراین خصوصیت دریای آزاد را دارد و باید مقررات دریاهای آزاد را به آن تسری داد. یعنی باید مقررات کنوانسیون حقوق دریاها -کنوانسیون 1982- اجرا شود یعنی 12 مایل دریای سرزمینی باشد ،24 مایل منطقه مجاور و 200 مایل منطقه نظامی‌اقتصادی و فلات قاره و... جمهوری آذربایجان تاکیدداشت که باید تقسیم کامل بین کشورها شود و حتی در قانون اساسی خود نیز این موضوع را تصریح کرده است . جمهوری ترکمنستان بعد از مدتی پیشنهاد کرد که 45 مایل انحصار هر کشور و مازاد آن مشترک باشد و یک نهاد منطقه ای نیز برای بهره برداری و کنترل براین موضوع نظارت کند . ایران و روسیه اما نظرشان به استمرار مشاع بود . » باوند اضافه می‌کند: «به همین دلیل روسیه وقتی آذر بایجان باشرکت‌های نفت خارجی قرار دادی در منطقه بستر دریای خزر منعقد کرده بود، آن را غیر قانونی اعلام کرد و یک سندی هم در سازمان ملل علیه این کار تنظیم کرد .
در عین حال شرکت‌های روسی یعنی لوک اویل و گاز پروم در این کنسرسیوم‌ها به طور مشترک حضور داشتند یعنی ضمن غیر قانونی اعلام شدن کار جمهوری آذربایجان از سوی روسیه ، شرکت‌های روسی نیز در این اقدامات مشارکت داشتند و یک دوگانگی وجود داشت.»

توضیح درباره یک ادعا
باوند درباره ادعای صفراف پیرامون سال 1996که می‌گوید ایران در عین داشتن سهم 50 درصدی خواهان تقسیم مساوی دریا و سهم 20 درصدی می‌شود، می‌گوید: «در سال 1998 روسیه قرار داد
دوجانبه ای با قزاقستان ناظر به تقسیم بستر منطقه شمالی دریای خزر و منابع زیر بستر آن منعقد کرد و سپس به موازات آن قرار داد مشابهی نیز با جمهوری آذربایجان منعقد کرد بعد از تقسیم بستر و منابع زیرزمینی،سهم بستر ایران 12 درصد شد . ایران به این موضوع اعتراض کرد که اولا قراردادهای دوجانبه غیرقانونی است و در دریاچه‌ها رویه آن است که کلیه تصمیمات، مشترک گرفته شود. در قبال این رویداد، ایران در زمان خاتمی‌پیشنهاد کرد که برای هر کشور 20 درصد در نظرگرفته شود که با استقبال روسیه و سه کشور دیگر روبه رو نشد و بعد از آن، ایران تصریح کرد که اجازه نخواهد داد در 20 درصد آب‌های مجاور ایران فعالیتی از سوی دیگران صورت بگیرد و کشتی بریتیش پترلیوم که مشغول کاوش در منطقه بود، آنجا را ترک کرد. بنابراین، ایران
در 20 درصد دریای خزر موقعیت خودش را تثبیت کرد از جمله حوزه البرز که منطقه نفت خیزی است . بنابراین مذاکراتی بین ایران و آذربایجان ، ایران و ترکمنستان شکل گرفت و ادامه داشت و تا امروز به نتیجه قطعی منتهی نشده است. »
هرمیداس باوند اظهار کرد: « اخیرا موافقت نامه جدیدی صورت گرفته است که بر اساس آن 15 مایل به عنوان دریای سرزمینی برای هریک از کشورها پیش بینی شده و ماورای آن تا
10 مایل به عنوان منطقه انحصاری ماهیگیری
در نظر گرفته شده و ماورای آن مشاع است که باید سهمیه بندی شود . این موضوع تقریبا با همان مقررات کنوانسیون دریاها تعریف شده است .
آن چه که در این ماجرا به ضرر ایران بوده تقسیم بستر و منابع زیر بستر نفت و گاز بوده که در اینجا راجع به آن تصمیمی‌گرفته نشده است اما اشاره شده که این موضوع در آینده مورد بررسی قرار بگیرد. بنابراین اگر بحث بستر و منابع آن
و چگونگی بهره برداری از آن با انصاف پیش بینی می‌شد، ایران هم در آن مشکلی نداشت ولی فعلا در این کنوانسیون این موضوع مسکوت است و به مذاکرات آینده موکول شده است.»
وی ادامه داد : «حقیقت این است که صحبت درباره رژیم حقوق کنوانسیون‌ها شده است اما تصمیم قطعی پیرامون آن گرفته نشده،
به هر حال پیشتر بر اساس قراردادهای دوجانبه اقداماتی صورت گرفت که به ضرر ایران بود از سویی در طرف مقابل چهار کشور باهم قرارگرفتند اما ایران تنهاست . اگر درباره تقسیم بسترو استفاده مشترک از منابع آن تصمیم منصفانه گرفته می‌شد مشکلی وجود نداشت اما متاسفانه چنین چیزی مسکوت است. »


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:
آفتاب یزد از چاپ نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید در بخش روی خط آفتاب روزنامه چاپ می‌گردد.

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام