کاربران محترم: دسترسی به صفحات داخلی روزنامه از ساعت 12 میسر می باشد
AFTAB YAZD NEWSPAPER
یکشنبه, 27 مرداد 1398   Sunday 18 August 2019
RSS فیدخوان
روزنامه در یک نگاه

جستجو در آرشیو

 Instagram.com/aftabyazd
طراحی و اجرا: هنر رسانه

زمان انتشار: 10 آذر 1396

صفحه خبر: باشگاه نویسندگان

زلزله و حوادث طبیعی عاملی هستند که هر از چندی پیکره جوامع مختلف بشری را لرزانده و بر آنها لطمات جبران‌ناپذیری زده است. کشور ایران با توجه به قرارگیری در منطقه‌ای خاص که به کمربند زلزله مشهور است، هر از گاهی دچار زلزله‌های متعددی می‌شود که متاسفانه باعث خسارات جانی و مالی بسیاری می‌شود. در منابع تاریخی به زلزله‌های متعددی چون زلزله تبریز اشاره شده است، زلزله‌ای که منجر به تخریب کامل شهر شده است. خرابه مسجد کبود تبریز که جزء بناهای مقاوم شهری است نشان‌دهنده عمق آن فاجعه است.
از همین روی و با توجه به این تجربه تاریخی، در تبریز سبکی از معماری استفاده می‌شده که در برابر زلزله تاب‌آوری بیشتری داشته باشد. سبکی که دارای خصوصیات زیر بوده است:
1- حذف تزئینات (الحاقات متصل به بنا مانند مقرنس، گلدسته و... )
2- سبک‌کردن طبقه دوم با استفاده از مصالح چوب
3- کلاف‌بندی چوبی (دوختن سازه با شبکه چوبی)
4- حذف دیوارهای حائل (دیوارهای پارتیشن - دیوارهای سبک منفصل از سازه)
(منبع: رهیافت‌های معماری سنتی تبریز برای ساخت‌وساز ایمن پس از زلزله، محمدباقر کبیر صابر)
حال پس از بررسی تاریخی و راهکارهای مقاوم‌کردن بنا در معماری سنتی ایران، به راهکارهایی جدید و مدرن برای ایجاد سرپناه برای زلزله‌زدگان پرداخته خواهد شد.
در این راه‌حل‌ها نکات زیر مهم هستند:
1- ساخت مسکن مطلوب و استاندارد به زمانی حداقل 1 الی 2 سال نیاز دارد.
2- بودجه دولتی، توانایی ایجاد این حجم از ساختمان‌سازی را ندارد.
3- زندگی در چادر و بناهای موقتی چون کانکس، خانواده‌ها را دچار بحران می‌کند.
4- استفاده از پتانسیل مردم برای خانه‌دارکردن خودشان.
اکنون که معضلات پیش‌روی دولت و مردم برای بازسازی مناطق زلزله‌زده به‌صورت واقعی بیان شد و با توجه به برخی از تجارب معماری ایران و جهان، دو راهکار پیشنهاد می‌شود. امید است مسئولان دلسوز این دو راهکار را بررسی کرده و هرچه زودتر بازسازی این مناطق را شروع کنند.
1- ابرخشت
ابرخشت که از ابداعات و تجربیات نادر خلیلی، معمار ایرانی است در واقع کیسه‌های درازی است با عرض 50-40 سانتیمتر و طول مورد نیاز که از خاک پر شده و به‌صورت مارپیچ به روی هم چیده و نهایتا به کمک دو ردیف سیم‌خاردار این طبقات مارپیچ و خاکی به یکدیگر متصل می‌شوند و نهایتا بنای ساخته شده از آن در مقابل باد و باران، گرما و سرمای شدید، آتش‌سوزی و زلزله و… مقاوم است. روش ساخت ابتدایی است و حتی مردم عادی و زلزله‌زدگان نیز می‌توانند با یک آموزش ساده آن را انجام دهند. ابرخشت به یک الگوی خاص محدود نمی‌شود. الگوی اتاق‌های 40متری و 200متری دارد. شاید ابرخشت برای ساخت مثلا یک سالن بزرگ با محدودیت مواجه باشد، ولی برای هر تعداد اتاقی که بخواهید جوابگو است.
همه این ساختمان‌ها از خاک است. برای ساخت یک خانه گلی ابتدا باید پلان آن را که شامل یک دایره بزرگ و چهار دایره کوچک می‌شود را روی زمین ترسیم کرد. به‌طور تقریبی مساحت هر خانه ۴۰ متر مربع فضای داخلی است. سازه این خانه از کیسه‌های شن بیابان است که برای پایداری آن، به شکل گنبد اجرا می‌شود و در حین اجرا، سازه دیوار به دایره گنبد می‌رسد. بعد از تکمیل دیوارها و گنبدها، روی آن، گچ‌کاری می‌کنند. هدف از این پناهگاه این است که نشان دهد بعد از وقوع بلایای طبیعی پناهگاهی وجود دارد که در عرض چند ساعت می‌توان آن را بنا کرد و آشکار است اگر خانواده‌ای ۴ نفری باشد باید پناهگاه را کمی بزرگتر درست کرد و شاید ساخت این پناهگاه یک روز طول بکشد. در حالی‌که ساخت کوچک‌ترین پناهگاه که 2*2 است تنها دو ساعت طول می‌کشد. این نشان‌دهنده امکان ایجاد انبوه‌سازی است که اساسا بر پایه تکنیک ساختمان‌سازی با کیسه شنی کار می‌کند. چیزی که نادر خلیلی آغاز کرد. مردم از سراسر دنیا می‌خواهند یاد بگیرند که چگونه با صرف هزینه اندک می‌توانند صاحبِ خانه شوند.

مزایای ابرخشت
1- استفاده از مصالح بومی و ارزان
2- توانایی اجرا توسط مردم عادی
3- استحکام در برابر زلزله
4- سرعت اجرایی بالا
2- ساختمان‌های نیمه‌کاره خوب
آلخاندرو آراونا، معمار شیلیایی و معروف به ساخت خانه‌های نیمه‌کاره خوب، برنده جایزه معماری پریتزکر است. روش کار وی بر پایه هنر معماری کلاسیک و تلفیق آن با دنیای مدرن، همچنین حل مشکلات اجتماعی، اقتصادی و محیط‌زیست است. او با ابتکار و خلاقیت در ساختمان‌سازی، مصرف انرژی و آثار بلایای طبیعی را تا حد زیادی کاهش می‌دهد. خانه‌های نیمه‌کاره خوب یکی از ابتکارهای آراونا است. او برای افراد کم‌درآمد با استفاده از بودجه عمومی، بخش و ساختار مهم خانه‌ها را می‌سازد و باقی کار را به‌عهده خود ساکنان آن خانه‌ها می‌گذارد تا با استفاده از مصالح بومی و اولویت‌های خود، باقی خانه را تکمیل کنند. زلزله و سونامی 2010 شرکت المنتال پس از زلزله و سونامی که سال 2010 در شیلی رخ داد، مسئول بازسازی کانستیتسیون، یکی از اقامتگاه‌های مسکونی شیلی شد. آراونا با صرف هزینه عمومی 7 هزار دلاری برای هر یک از خانواده‌های آسیب‌دیده، یک خانه نیمه‌کاره ساخت. روش ساخت به اینگونه است که او ابتدا یک سازه مقاوم و مطلوب ساخته و با توجه به بودجه اندکی که دارد، نصف این بنا را تکمیل می‌کند. یک اتاق، هال، یک آشپزخانه و سرویس بهداشتی.
پس از تکمیل این مقدار از کار، خانه‌های نیمه‌کاره را به مردم آسیب‌دیده تحویل داده و باقی کار که تکمیل آن است به‌عهده خود مردم گذاشته می‌شود.
در این روش چند مزیت وجود دارد:
1- ایجاد یک سرپناه مطلوب با حداقل هزینه
2- مشارکت مردم در تکمیل خانه‌های خود
3- سرو سامان‌گرفتن سریع زلزله‌زدگان
4- کاهش وابستگی به دولت
امید است مطرح کردن این دو سازوکار برای خانه‌دارشدن صحیح و مطلوب هموطنان عزیزمان موثر و کارگشا باشد.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:
آفتاب یزد از چاپ نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید در بخش روی خط آفتاب روزنامه چاپ می‌گردد.

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام