کاربران محترم: دسترسی به صفحات داخلی روزنامه از ساعت 15 میسر می باشد
AFTAB YAZD NEWSPAPER
یکشنبه, 28 آبان 1396   Sunday 19 November 2017
RSS فیدخوان
روزنامه در یک نگاه

جستجو در آرشیو

 Instagram.com/aftabyazd
طراحی و اجرا: هنر رسانه

آفتاب یزد بر روی سرور های قدرتمند هاست ابری پارس پک میزبانی می شود

زمان انتشار: 23 آبان 1396

صفحه خبر: صفحه آخر

رشد جمعیت، گسترش بی‌رویه شهرها و تکیه بر حمل و نقل خودرو محور، شهرها را با معضلات پیچیده ترافیکی مواجه کرده است. در دهه های اخیر، نقش خودرو و سلطه آن در زندگی شهری، مسائل بی شماری را رقم زده است. از آنجا که ورود خودرو شخصی و بهره برداری از آن در شهر مستلزم تامین فضاهای حرکتی از جمله بزرگراهها می باشد، باعث رشد و توسعه بی رویه شهر می شود. یکی از مهم‌ترین راه‌حل‌هایی که در تهران در دهه های اخیر به منظور جلوگیری از ترافیک سنگین مورد توجه قرار گرفت ساخت پل‌های طبقاتی است که پل صدر یکی از آنها بود که با هزینه‌ای سرسام آور بیش از 35 میلیارد ریال و به علت توسعه جمعیتی در شرق و شمال شرق تهران ساخته شد. شرق پایتخت با توسعه محدوده محله‌هایی چون تهرانپارس، نارمک و همچنین تولد بافت‌های مسکونی خاک‌سفید، حکیمیه و شمیران‌نو روبه‌رو بود. این محله‌ها که همگی یک شبکه حمل‌ونقل محله‌ای داشتند تنها با دو محور شریانی به نام‌های 45متری رسالت در مرکز و خیابان تهران‌نو در جنوب شرق به دیگر نقاط شهرمتصل می‌شدند. این خطوط ترافیکی نیز به‌علت توسعه کاربری‌های نامناسب مجاور و تعدد تقاطع‌ها، فاقد کشش لازم در ساعات اوج رفت‌وآمد اهالی شرق تهران بودند، به‌صورتی که در ساعات اولیه روز حرکت شرق به غرب و در ساعات خاتمه فعالیت‌های روزانه حرکت غرب به شرق با تراکم فزاینده‌ای در معابر روبه‌رو بود. علاوه بر عبور و مرور ساکنین شرق، دسترسی سایر اهالی تهران به نواحی شمال‌شرقی تهران و همچنین تردد کامیون‌ها به بافت صنعتی واقع در این محدوده نقش دسترسی به جاده دماوند را حیاتی می‌ساخت و حتی در ایام تعطیل نیز به‌علت هجوم مردم به ییلاقات دماوند و آبعلی امیدی به کاهش بار ترافیکی در محدوده یاد شده نمی‌رفت.
بدین ترتیب با توجه به مشکلات بالا مهمترین هدف از احداث پل صدر تهران این بود که ضمن تکمیل کارکردهای ترافیکی بزرگراه نیایش به تسهیل جریان ترافیک در هفت بزرگراه شهید مدرس ، شهید همت، حکیم، رسالت، شهید زین‌الدین، یادگار امام (ره) و شهید چمران کمک کند.
حال با توجه به توضیحات بالا مهمترین سوالاتی که در ذهن خطور می کند این است که آیا پل صدر توانسته به تمامی اهداف خود برسد؟ آیا ترافیک شرق و شمال شرق تهران با این سازه
دو طبقه 28 کیلومتری کاهش یافته است؟ آیا صرف این هزینه کلان بهره مناسبی داشته یا می‌توانست با راهکارهای دیگر نتیجه بهتری حاصل گردد؟
به منظور پاسخ به این سوال لازم است در چند بخش مختلف به ارزیابی پروژه احداث پل صدر بپردازیم:
اولین مولفه مورد بررسی بحث کاهش ترافیک شرق و شمال شرق تهران است. براساس مطالعات انجام شده برای احداث این بزرگراه؛ این بزرگراه پس از بهره‌برداری باید توانایی تحمل تردد روزانه تا صد هزار وسیله نقلیه را داشته باشد اما به‌دلیل توسعه پایتخت در شمال‌شرق 17سال بعد از بهره‌برداری کارایی خود را از دست داد و ترافیک سنگین دوباره به این محدوده از شهر بازگشت. بدین ترتیب پروژه ای که با هزینه کلان ساخته شد کارایی خود را در تامین هدف اصلی خود از دست داد.
دومین مولفه زمان ساخت این پروژه می‌باشد. این پروژه در چهار دوره زمانی ساخته شد و در حدود 22 سال طول کشید. در گام اول ساخت 700متر پل تا خیابان شریعتی انجام شد. آغاز ساخت بزرگراه صدر با ساخت بزرگراه مدرس و اجرای طرح جامع حمل‌ونقل و ترافیک همراه بود. کمتر از یک سال از ابلاغ طرح جامع تهران در سال 1348 گذشته بود که شهرداری برای تدوین طرح جامع حمل‌ونقل و ترافیک شهر تهران شرکت فرانسوی سوفرتو را به تهران فراخواند. این شرکت هم با بررسی طرح جامع تهران در سال48، سه سال بعد یعنی در سال ‌1352 طرح جامع حمل‌ونقل و ترافیک شهر تهران را طراحی کرد، اگرچه بزرگراه‌های ایوبی (شیخ فضل‌الله)، شاهنشاهی (مدرس) و اوین (چمران) به‌تدریج در حال ساخت بود و کمی پس از ابلاغ طرح جامع حمل‌ونقل و ترافیک آماده شد. درست در همان سال‌های 54 و 55 بود که بخش شمالی بزرگراه مدرس ساخته شد و کار ساخت قطعه‌ای از بزرگراه قیطریه (صدر) نیز آغاز شده بود. در واقع پیش از انقلاب، بزرگراه صدر تا خیابان شریعتی ساخته شده بود. در این زمان طرحی که وجود داشت، در کمیسیون ماده 5 شهرداری به تصویب شهردار وقت رسید و اجرای آن آغاز شد ولی به‌دلیل نارضایتی عمده مردم از فعالیت و عملکرد شهرداری ادامه نیافت و بزرگراه صدر در ابتدای خیابان شریعتی متوقف شد. کار ساخت بزرگراه صدر با وقوع حوادثی که منجر به انقلاب اسلامی شد و برکناری نیک‌پی از شهرداری تهران را به همراه داشت، درآن مقطع به پایان نرسید. گام دوم ساخت این پل تا میدان پیروز بود. این مرحله پس از پیروزی انقلاب ادامه یافت. مرحله دوم ساخت بزرگراه صدر پس از پیروزی انقلاب اسلامی ادامه یافت. با وقوع انقلاب اسلامی و استقرار نیروهای انقلابی در شهرداری تهران کار ساخت بزرگراه‌های ناتمام پایتخت دوباره در دستور کار شهرداری قرار گرفت. این‌بار در اوایل سال 61 شهرداری کار ساخت بزرگراه صدر را آغاز کرد. ساخت بزرگراه صدر پس از خیابان شریعتی با دشواری بسیاری روبه‌رو بود چرا که تپه‌ای بزرگ بر سر راه این پروژه قرار گرفته بود و بر فراز این تپه نیز برخی از شهروندان اسکان داشتند. از این‌رو شهرداری با رفع معارضان ملکی این تپه را به تصرف درآورد و کار ساخت بزرگراه صدر را تا میدان پیروز ادامه داد.اما به دلیل وقوع جنگ تحمیلی کار احداث کند پیش می‌رفت. گام سوم که به ساخت پل و اجرای طرح سوفرتو انجامید. سومین مرحله ساخت بزرگراه صدر پس از پایان 8 سال دفاع‌مقدس رقم خورد. هنگامی که غلامحسین کرباسچی، شهردار اسبق تهران کار ساخت بزرگراه‌های تهران را در دست گرفت،
نیم نگاهی هم به طرح اجرا نشده بزرگراه صدر انداخت و تصمیم به ادامه این طرح گرفت. این طرح شامل مسیر فعلی بزرگراه صدر از میدان پیروز تا میدان نوبنیاد و بزرگراه بابایی از میدان نوبنیاد تا جاده آبعلی به طول 17 کیلومتر بود. تا سال 1369 تنها 5/2 کیلومتر از این بزرگراه احداث شده بود که از بزرگراه مدرس تا میدان پیروز ادامه داشت.
از اسفند سال 69 تا اسفند 73 ادامه این بزرگراه به سمت شرق به‌طول 17کیلومتر ساخته شد. مرحله چهارم در سال 1387 جهت افزایش حجم تردد صورت گرفت. در سال 87 برای نخستین بار احداث تونل نیایش مورد توجه قرار گرفت. یک سال بعد این طرح به‌صورت جدی مورد توجه واقع شد و پس از آن نیز توسعه ظرفیت بزرگراه صدر نیز در دستور کار قرار گرفت.
سه گزینه برای توسعه ظرفیت ترافیکی بزرگراه صدر
مورد توجه بود. گزینه اول، ادامه بزرگراه در سطح زمین بود. این طرح به‌دلیل قیمت بالای زمین در مجاورت بزرگراه و زمان زیاد اجرای طرح از
دستور کار خارج شد. گزینه دوم نیز تداوم تونل نیایش
تا میدان نوبنیاد بود که به‌دلیل شیب زیاد زمین و همچنین عبور دو خط مترو از مسیر بزرگراه و تملک زمین در ورودی و خروجی‌های تونل از دستور کار خارج شد. گزینه سوم، نیز احداث پل طبقاتی بر فراز بزرگراه بود که پس از کارشناسی مورد توجه قرار گرفت. بدین ترتیب گزینه سوم انتخاب شد و پل صدر طبقاتی شد. در مجموع با توجه به مباحث ذکر شده می توان به این نتیجه رسید که 22 سال برای انجام یک سازه به مانند پل صدر بسیار زیاد است و اصلا صرفه اقتصادی ندارد.
مولفه بعدی موضوع مدیریت شهری بود که در طول این سالها با تعویض شهردار تهران این پروژه متوقف و دوباره اجرا شده است. عدم وجود انسجام در مدیریت شهری تهران نیز یکی از موارد نقص پروژه به شمار می‌آید.
مولفه آخر در زمینه منظر شهری بود که این پروژه برجای گذاشت. با مصاحبه ای که از استفاده کنندگان از این پل صورت گرفت تاثیرات منفی‌ای که پل بر منظر شهری گذاشته است؛ نتایج بدین صورت بود که پس از احداث پل نداشتن ریتم مناسب ساختمان ها، افزایش آلودگی هوا، کاهش فضاهای سبز موجود در محیط، ، افزایش
زمین های پرت در اطراف محدوده و افزایش کثیفی خیابان ها را به عنوان ویژگی منفی نام برده اند. بدین ترتیب می توان به این نتیجه رسید که این پروژه به جای آنکه پروژه مفیدی باشد بیشتر هزینه بردار بوده و شاید توجه به علم نوین موجود در دنیا در زمینه حمل و نقل در متروپل‌های جهان می توانست چاره‌ساز و کم هزینه تر از این طرح باشد.
در نهایت جهت جمع بندی و توضیح بیشتر و ارائه برخی راهکارها به بخشی از مصاحبه انجام شده توسط محقق از یکی از اعضای هیئت علمی دانشگاه طباطبایی تهران می‌پردازیم که بنا به دلایلی از ذکر نام ایشان معذوریم. عضو هیئت علمی و استاد دانشگاه علامه طباطبایی به عنوان یکی از صاحبنظران در حوزه حمل و نقل
در خصوص پروژه صدر می گوید: از ابتدا با اجرای این پروژه به دلایل مختلف علمی، فنی و اقتصادی مخالف بودم. وی افزود: پروژه پل طبقاتی صدر را می توان از شش جنبه فنی مهندسی، تکنولوژی و فناوری، معماری و زیباشناختی، اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی بررسی کرد. ایشان با بیان اینکه در مجموع اگر بخواهیم پل صدر را ارزیابی کنیم می شود گفت این پل یک پروژه گران قیمت است، تصریح کرد: آن انتظاری که با صرف این هزینه می رفت تا این پل کارکرد اصلی خود که همان بهبود وضعیت ترافیکی شمال تهران است را داشته باشد برآورده نشد و این مسئله
به لحاظ علمی قابل پیش بینی بود. در ادامه، استاد دانشگاه علامه طباطبایی یادآور شد: کشورهای توسعه یافته و کشورهایی که مبتنی بر نتایج علمی و واقعیت ها اقدام می کنند از راهکارهای نرم افزاری شامل مدیریت، کنترل و نظارت برای بهبود وضعیت ترافیکی استفاده می کنند. وی با اشاره به اینکه این راهکارها زودبازده و کم هزینه هستند گفت: مدل هایی همچون «قیمت گذاری شبکه» و «اختصاص خطوط ویژه به خودروهای پرسرنشین» و «سیاست های اقتصادی تشویق کننده برای استفاده مردم از خودروهای عمومی که مستلزم توسعه شبکه حمل و نقل شهری است» در جهان امروز به عنوان راهکارهای نرم افزاری برای بهبود ترافیک مورد توجه قرار دارد. این استاد دانشگاه در خصوص مطلب مطرح شده از سوی مدیران شهری پایتخت مبنی بر اینکه «اگر یک روز پل صدر بسته شود؛ ترافیک به دو اتوبان همت و حکیم پس می زند» گفت: این اتفاق ممکن است بیفتد، چرا که مردم زمان خود را تنظیم کرده اند، اما اگر پل صدری ساخته نمی شد، این موضوع هم به طور کلی منتفی بود. وی افزود: بنابراین با این نگرش ساخت پل صدر هیچ توجیه علمی ندارد و در حال حاضر همانگونه که کارشناسان زیادی اذعان می کنند واقعیت این است که پل صدر تاثیر مثبتی در ترافیک تهران نداشته است. سپس ایشان گفتند: عده ای از کارشناسان زمانی این حرف را می زنند که پول صرف شده و برگشتی وجود ندارد اما تعدادی از کارشناسان و متخصصان حوزه شهری از همان ابتدا با اجرای این پروژه مخالف بودند و بارها این موضوع را در همان زمان اعلام کردند. استاد دانشگاه علامه طباطبایی تاکید کرد: بهتر بود این سرمایه کلان به جای صرف در این پروژه به توسعه شبکه مترو یا سیستم های حمل و نقل تندرو
(بی آر تی) اختصاص داده می شد.
در ادامه گفتگو با یکی از متخصصان حمل و نقل، ایشان با اشاره به اینکه متاسفانه پول کلانی بابت ساخت 10 کیلومتر پل در طبقه دوم اتوبان صدر هزینه شده، تصریح کرد: تخریب طبقه دوم پنج تا 10 سال آینده اتفاق می افتد چرا که هیچگونه توجیهی نداشته و نتوانسته ترافیک را بهبود بخشد. این متخصص حوزه حمل و نقل با بیان اینکه ترافیک اتوبان مدرس در مسیر شمال و جنوب همچنان وجود دارد اظهار کرد: ترافیک اتوبان صدر و اتوبان های منتهی به آن بهبود پیدا نکرده و اگر کسی خلاف این را اعلام می کند، آمار اشتباه دارد. وی تاکید کرد: اگر علمی و با
توجه به تجربیات جهانی این پروژه را بررسی
می کردیم این امر قابل پیش بینی بود. ایشان در پاسخ به این مسئله که مدیران شهری مکررا اعلام
می کنند پروژه پل صدر مطالعات علمی و فنی دقیقی داشته است، گفت: یک پروژه حتما پیوست های مطالعاتی به صورت مکتوب دارد اما با اعداد و ارقام غیرواقعی که آن را توجیه می کند. وی اظهار کرد: باید برای یک پروژه پیوست مطالعاتی وجود داشته باشد و چون این موضوع یک اجبار قانونی است پیوست ها با اعداد و ارقام غلط تنظیم می شوند و وقتی یک پروژه به بهره برداری می رسد اثرات واقعی پیش بینی شده خود را نشان می دهد و در عمل می بینیم یک پروژه ناکارآمد و بی تاثیر است. عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی یادآور شد: باید پیوست ها براساس اعدام و ارقام درست، پیش بینی های جدید ترافیکی، حجم خودرو و به صورت علمی و دقیق نوشته شود. وی افزود: زمانی که پل صدر ساخته شد اعلام کردم در راستای سیاست هایی که امروز در جهان پیاده می شود طبقه دوم پل صدر می تواند به حمل و نقل همگانی مانند بی آرتی یا خودروهایی که حداقل دو سرنشین دارند اختصاص داده شود و از ورود خودروهای تک سرنشین جلوگیری کرد؛ اما متاسفانه این کار نیز انجام نشد.در نهایت ایشان بیان نمودند باید سیستم های قیمت گذاری
شبکه را اجرا کنیم و خودروها با پرداخت
هزینه ای وارد طبقه دوم شوند تا زمینه اجرای تفکرات نرم افزاری نیز فراهم شود.
در نهایت به این جمع بندی می‌رسیم که باید به منظور حل مشکلات موجود در ارتباط با پل صدر به راهکارهای زیر توجه کافی داشته باشیم:
1- مستحکم سازی این پل در برابر زلزله و حوادث غیرمترقبه: با توجه به اعلام کارشناسان این پل از ضعف سازه ای برخوردار است که اگر زلزله ای بزرگ در تهران به وقوع بپیوندد فاجعه انسانی بزرگی رخ خواهد داد. قنات ها و گسل های زیادی از محدوده پل صدر می گذرد که همه اینها مسئله است.
2- احداث خطوط جدید مترو در اطراف پل صدر و همچنین استفاده از فناوری های نوین حمل و نقلی به مانند منوریل
3- تقویت منظر شهری اطراف پل صدر با استفاده از اضافه کردن نقاشی های دیواری مناسب و فضاهای سبز کارا.
4- تبعیت از طرح جامع تهران و جلوگیری از عدم اجرای آن: با توجه به بررسی‌ها نتایج نشان می‌داد که احداث این پل در طرح جامع تهران نبوده و بسیاری از فضاهای سبز تهران را از بین برده است.
5- احداث دیواره های صوتی مناسب: پل صدر آلودگی صوتی 24 ساعته دارد که باعث پایین آمدن کیفیت زندگی در محدوده آن می شود.

*کارشناس ارشد برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:
آفتاب یزد از چاپ نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید در بخش روی خط آفتاب روزنامه چاپ می‌گردد.

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام