کاربران محترم: دسترسی به صفحات داخلی روزنامه از ساعت 15 میسر می باشد
AFTAB YAZD NEWSPAPER
چهارشنبه, 23 آبان 1397   Wednesday 14 November 2018
RSS فیدخوان
روزنامه در یک نگاه

جستجو در آرشیو

 Instagram.com/aftabyazd
طراحی و اجرا: هنر رسانه

زمان انتشار: 16 اردیبهشت 1396

صفحه خبر: تحلیل

فتح الله دهقان = دانش آموخته جغرافیای سیاسی
کسی که بر گذشته مسلط است، آینده را در دست دارد، کسی که زمان حال را در دست دارد، برگذشته مسلط است.
(جورج آورول، 1984)
تاریخ را از آن رو ارج می‌گذاریم که مجموعه‌ای از تجربه‌های متراکم و مشترک جوامع انسانی است و آدمی را در مسیر زندگانی، جز خرد و تجربه راهنمایی نیست؛ همان خرد نیز به سود بردن و عبرت‌گرفتن از تجربه‌ها فرمان می‌دهد. این سخنی بسیار مشهور است که هر کس از تاریخ درس نیاموزد، به ناگزیر، اشتباه‌های گذشته را مکرر می‌سازد. سخن نغز دیگری نیز هست: «تاریخ، آغازی مکرر، مداوم و جاودانی است». گرچه بسیاری از فرزانگان برآنند که تاریخ هرگز تکرار نمی‌شود، لیکن گاهی تجربه‌های نیک و بد ملت ها در زمان حال، چنان مشابهتی با افت و خیزها و نشیب و فرازهای گذشته دارد که گویی می تواند راهنمای زندگی امروز باشد. البته تاریخ حکایت‌پردازی و قصه‌گویی و افسانه‌بافی نیست. نقالان برای این حرفه شایسته‌ترند. همچنین تاریخ فقط بازگویی شرح احوال پادشاهان و جهانخواران و جهانگشایان نیست.
خواجه سرایان، دلقکان و مدیحه‌سرایان، از قرن‌ها پیش، این حرفه را نیز به نام خود به ثبت رسانده‌اند. تاریخ راستین، تاریخ انسان‌ها و ملت‌هاست که باید سرمشق و الگوی دیگران و عبرتی برای آنها باشد.
1-دین مقدس اسلام نیز به عبرت‌گرفتن از تاریخ توجه خاصی کرده است. در آیات متعدد قرآن سرنوشت اقوام و ملت‌ها برای عبرت بیان شده است. در سیره ائمه نیز به عبرت‌گرفتن از تاریخ تاکید شده است. امیرالمومنین علی(ع) می‌فرماید: «چه بسیار است عبرت‌ها و چه کم هستند عبرت‌گیرندگان». دانشمندان و علما نیز به این مسئله توجه خاصی دارند. «ژان بُدن» از متفکران و روشنفکران فرانسه می‌گوید: «تاریخ به‌خاطر ثبت رخدادهای گذشته اهمیت ندارد، بلکه اهمیت گذشته در آن است که به آینده می‌آموزد.» عبرت از تاریخ، بخش عظیمی از ادبیات و شعر جهان را نیز به خود اختصاص داده است. از جمله:
هر که نامخت از گذشت روزگار هیچ ناموزد زهیچ آموزگار
2- در بازی شطرنج سیاست بین‌الملل، جایگاه کشورها متفاوت است. بعضی از کشورها دارای جایگاه خاصی در سیاست بین‌الملل بوده به همین دلیل قدرت‌های جهانی نمی‌توانند آنها را نادیده بگیرند. این قدرت‌ها به اقتضای شرایط زمانی و مکانی برای حفظ و به‌دست‌آوردن منافع خود در این کشورها اقداماتی را انجام می‌دهند. در گذشته بیشتر اقدامات سخت‌افزاری نظیر کودتا، حمله نظامی، جنگ، ترور و... بود، ولی در دنیای جدید بیشتر به اقدامات نرم‌افزاری از جمله بازی با افکارعمومی، دخالت در اقتصاد و... دست می‌زنند. اقدامات ابرقدرت‌ها در آمریکای لاتین، آفریقا، خاورمیانه و... شاهد این مدعاست.
3- ایران یکی از کشورهای مهم و تاثیرگذار جهان بوده و موقعیت ژئوپلتیک، ژئواکونومیک، ژئوکالچرال و... همچنین جایگاه و نقشی که در طول تاریخ جهان بازی کرده، باعث شده بازیگران جهانی توجه خاصی به آن داشته باشند. حافظه تاریخی جهان به‌خوبی به یاد دارد که ایران در مقاطع مختلف تاریخی همچون سلسله هخامنشی بر جهان حکومت کرده و بی‌نظیرترین شیوه حکمرانی را از خود به جا گذاشته است. به‌قول «ویل دورانت» ایران در زمان هخامنشیان جهان را اداره می‌کرد، نه همه ایران، بلکه ایالت کوچکی در جنوب ایران به نام پارس (فارس کنونی). در تاریخ معاصر نیز ایران نقش مهم و منحصربفردی داشته است. ایران اولین کشور خاورمیانه بود که انقلاب مشروطه در آن شکل گرفت.
همچنین اولین کشوری است که نفت در آن ملی شد، ایران کشوری است که در جنگ جهانی دوم پل پیروزی لقب گرفت و در زمان جنگ سرد طبق تئوری سد نفوذ در مرکز کمربند مهار کمونیست قرار داشت.
ایران یکی از بزرگ‌ترین منابع نفت و گاز جهان را دارد و به‌قول «جفری کمپ» در مرکز بیضی استراتژیک انرژی قرار دارد، همچنین بر خلیج‌فارس و تنگه استراتژیک هرمز تسلط دارد، که اهمیت آن بر جهانیان پوشیده نیست.
4- بازیگران بزرگ جهانی در راستای منافع خود، در ایران دست به اقداماتی از جمله سرکوب انقلاب مشروطه توسط روس‌ها، اشغال شمال ایران و اقدام به فتنه آذربایجان و کردستان به دستور مستقیم استالین بعد از جنگ جهانی دوم، نفوذ در بین نخبگان کشور و گروه‌ها و احزاب چپ همچون حزب توده و... زده‌اند. از طرف دیگر کشورهای غربی با طرح و اجرای کودتای 28 مرداد 1332 و ساقط‌کردن دولت ملی دکتر محمد مصدق، تقویت گرو‌ه‌های همسو با منافع خود در ایران فعال بودند، حمله نظامی، محاصره اقتصادی، ترور فیزیکی و شخصیتی و... از دیگر اقدامات آنها در ایران بوده است.
5- سیاست‌های اتخاذ شده توسط سیاستمداران و گروه‌های سیاسی با توجه به گرایش فکری‌شان که به غرب و شرق بود، شکل می‌گرفت. البته در مقاطعی نیز سیاست بی‌طرفی اتخاذ می‌شد. به‌عنوان مثال، سیاست موازنه منفی «دکتر محمد مصدق» در مقابل هر دو بلوک جهانی، که مخالف دادن امتیاز به هر دو ابر قدرت بود.
6-بازیگران بزرگ جهانی برای اجرای برنامه‌های خود در ایران از بخشی از نخبگان، مردم و سیاستمداران و دولت ایران استفاده می‌کردند. اجرای سیاست‌ها و برنامه‌های آنها بدون حضور و ایفای نقش بخشی از گروه‌های یاد شده ممکن نبود. (به استثنای سرکوب مشروطه که منحصرا توسط قزاق‌های روسی صورت گرفت). زمانی که مردم، نخبگان، گروه‌های سیاسی و دولتمردان، هوشیاری به خرج دهند و با آنها همکاری نکنند، آنان قادر به اجرای برنامه‌های خود نیستند. البته در مواردی نیز از عدم آگاهی گروه‌های ذکر شده و عدم حضور به‌موقع مردم استفاده کرده و به اهداف خود رسیدند.
7-در قانون‌اساسی به حفظ استقلال کشور توجه خاصی شده است. اصل (2) قانون اساسی می‌گوید: نفی هرگونه ستمگری، ستم‌کشی، سلطه‌گری، سلطه‌پذیری، قسط و عدل، استقلال سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و همبستگی ملی را تامین می‌کند، اصل (3) نیز اشاره می‌کند به طرد کامل استعمار و جلوگیری از نفوذ اجانب، در اصل (9) آمده در جمهوری اسلامی ایران آزادی و استقلال و وحدت و تمامیت‌ارضی کشور از یکدیگر تفکیک‌ناپذیرند و حفظ آنها وظیفه دولت و آحاد ملت است. اصل 152 نیز بر، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر اساس نفی هرگونه سلطه‌جویی و سلطه‌پذیری، حفظ استقلال همه‌جانبه و تمامیت‌ارضی کشور همچنین عدم تعهد در برابر قدرت‌های سلطه‌گر و روابط صلح‌آمیز متقابل با دول غیرمحارب استوار است، تاکید می‌کند.
8- بازیگران جهانی در راستای اهداف خود از همه ابزار و وسایل استفاده می‌کنند.
9- انتخابات ریاست‌جمهوری پیش‌رو، یکی از مراحل حساس و مهم تاریخی و سرنوشت‌ساز کشور است.
الف) ایران هنوز جایگاه ویژه‌ای برای قدرت‌های جهانی دارد، در این راستا بازیگران بین‌المللی در راستای منافع خود از هیچ اقدامی فروگذار نخواهند کرد.
ب) مردم، سیاستمداران و دولتمردان باید با هوشیاری کامل وضعیت موجود را درک کرده و متناسب با آن عمل کنند.
پ) انتخابات پیش‌رو، جهت و سمت و سوی آینده کشور را مشخص خواهد کرد. ت) اصل(3) قانون‌اساسی به بالابردن سطح آگاهی‌های عمومی در همه زمینه‌ها با استفاده صحیح از مطبوعات و رسانه‌های گروهی و وسایل دیگر اشاره می‌کند، وظیفه نخبگان است که با تمام قوا به میدان آمده و نسبت به این امر مهم اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی کنند تا مردم، خصوصا جوانان در راستای منافع ملی و امنیت ملی عمل کنند.
ث) اگر مردم آگاهانه در صحنه حضور داشته باشند بازیگران بزرگ جهانی در اجرای برنامه‌های خود برای ضربه‌زدن به کشور موفق نخواهند شد.مردم، نخبگان، سیاستمداران، دولتمردان و کاندیداهای ریاست جمهوری باید به اصل استقلال کشور که در قانون‌اساسی بر آن تاکید شده، همچنین یکی از اصول بسیار مهم انقلاب اسلامی بوده، که در شعار نه شرقی و نه غربی تبلور یافت. همچنین این مسئله به‌عنوان یک اصل مهم در فرهنگ کهن ایران وجود داشته و در فرمایشات بنیانگذار جمهوری اسلامی و مقام معظم رهبری بارها به آن تاکید شده؛ توجه خاصی کنند و عملی که منافی آن باشد انجام نداده، همچنین مواظب بیگانگان برای صدمه‌زدن به این اصل مهم و اساسی باشد.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:
آفتاب یزد از چاپ نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید در بخش روی خط آفتاب روزنامه چاپ می‌گردد.

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام