کاربران محترم: دسترسی به صفحات داخلی روزنامه از ساعت 12 میسر می باشد
AFTAB YAZD NEWSPAPER
چهارشنبه, 07 اسفند 1398   Wednesday 26 February 2020
RSS فیدخوان
روزنامه در یک نگاه

جستجو در آرشیو

 Instagram.com/aftabyazd
طراحی و اجرا: هنر رسانه

زمان انتشار: 28 مرداد 1395

صفحه خبر: اجتماعی

درختان محوطه‌ قلعه‌ احمدآباد پشت هم ردیف‌های منظمی ‌را ساخته‌اند و فضا را پرکرده‌اند، مگر باریکه‌ای که از میان‌شان می‌گذرد و راهی است که از ورودی قلعه به عمارت می‌رسد. این درختان در عکس‌های به جا مانده از آخرین روزهای حیات مصدق نیز حضور دارند
بنای قلعه‌ احمدآباد هنوز سرپاست، اما دیوارهایش ترک‌های عمیقی دارد.
می‌گویند بنا پی ندارد و از خشت خام است
ده سال قبل، پیش از آنکه عمارت از وسط ریزش کند، هیئت امنا با همکاری میراث فرهنگی پی بنا را محکم کرده‌اند
آفتاب یزد- احسان رستمی‌پور: درِ خانه‌ خیابان کاخ (فلسطین امروزی)، روز 28 مرداد 1332، به ضرب ماشین و فریادهای «زنده باد شاه» و «مرگ بر مصدق» قشون شعبان بی‌مخ شکست تا اوباش خانه‌ مصدق را همزمان با کودتا تسخیر کنند. این در، دری بود که به دست شاه شکست و او در دیگری را به روی صاحب خانه بست؛ خانه‌ احمدآباد. خانه خیابان کاخ که تخریب شد، آوارش را بار کامیون کردند و به احمدآباد بردند. درِ شکسته‌ خانه‌ خیابان کاخ با همان کامیون به احمدآباد رفت و امروز همچنان در گوشه‌ای از محوطه قلعه احمدآباد افتاده است. حالا، چند روز مانده به شصت‌و‌سومین سالگرد کودتا، درِ قلعه‌ احمدآباد به روی بازدیدکنندگان بسته است و مقبره‌ موقت محمد مصدق همچنان وسط اتاق پذیرایی عمارت قرار دارد.
درخت‌ها، شاهدان تاریخ
درختان محوطه‌ قلعه‌ احمدآباد پشت هم ردیف‌های منظمی ‌را ساخته‌اند و فضا را پر کرده‌اند، مگر باریکه‌ای که از میان‌شان می‌گذرد و راهی است که از ورودی قلعه به عمارت می‌رسد. این درختان در عکس‌های به جا مانده از آخرین روزهای حیات مصدق نیز حضور دارند. محل استقرار نگهبانان تبعیدگاه نخست‌وزیر تخریب شده و به جای آن خانه ساخته‌اند و امروز عده ای در همسایگی قلعه احمدآباد زندگی می‌کنند. عمارت در آغاز راهی که از میان ردیف درختان گذشته به سختی نمایان است و باید کمی‌جلوتر بروید تا کم‌کم به چشم بیاید؛ عمارتی با پنجره‌هایی چوبی آبی رنگ. پاگرد عمارت با ستون‌های سفید به دری با رنگ آبی روشن ختم می‌شود که با قفلی آهنی بسته شده است. قفل اگر که باز شود، چارچوب در مانند قابی است که تصویر مقبره مصدق را دربرگرفته است. مقبره، وسط اتاق جا گرفته و روی آن میزی است که درست محل دفن او را نشان می‌دهد و با ترمه و گل رز تزئین شده است. به دور شمعدان‌های کنار میز هم همچنان روبان سیاهی پیچیده‌اند، گویی داغ مرگ پیرمحمد احمدآبادی هنوز تازه است.
آبادی به نام پسر مصدق
دادگاه مصدق را به سه سال حبس مجرد محکوم کرد و با پایان حبس، در 12 مرداد 1335، او را تبعید کرد و از زندان لشکر 2 زرهی ارتش مستقیماً به احمدآباد فرستاد. هنوز دیوارهای کاهگلی حفاظ قلعه‌ احمدآباد مصدق است، احمدآبادی که نامش را از احمد، پسر مصدق، برگرفته است. حالا روستایی که خانه مصدق و قلعه احمدآباد کانونش بوده، گسترده شده و قلعه‌ احمدآباد و ردیف درختانش در گوشه‌ای از نظرها پنهان. سال‌هاست اجازه‌ ورود به آن را نمی‌دهند.
خانه آخر مصدق
عکس‌های مصدق دیوارهای عمارت را پوشانده است؛ عکس‌هایی که او را در حلقه‌ یارانش در دولت نشان می‌دهد و عکس‌هایی تاریخی که از دادگاه او برداشته شده است. ‌راهرویی، پوشیده با فرش‌های قرمز، راه به طبقه‌ بالای عمارت دارد. کنار دیوار راهرو لوله‌ای را به شکل نرده جوش داده‌اند که پیرمرد بتواند از پله‌ها بالا برود و به اتاقش برسد. کمدهای اتاق خواب مخصوص میهمانان در طبقه‌ بالا مالامال از اسناد بیمارستان نجمیه است. بیمارستان نجمیه را نجم‌السلطنه، مادر مصدق، ساخت و وقف بیماران بی‌بضاعت کرد. لباس‌های واپسین سال‌های حیات مصدق را در صندوقی می‌توان جست که در کمد دیگری قرار گرفته. صندوق را که باز کنید بوی نفتالین به مشام می‌رسد. اتاق کار محمد مصدق روبه‌روی اتاق خواب میهمانان است. بخاری زغالی هنوز جابه‌جا نشده و میان اتاق قرار دارد و پشت آن رختخواب مصدق دست نخورده و پهن است. کنار اتاق هم تختخوابی فنری جا گرفته؛ تختخوابی بی‌تشک. عکس‌های بسیاری مصدق را نشسته میان تختخواب تصویر کرده اند، اما مصدق روزهای آخر عمر را بر اثر بیماری در همان رختخواب روی زمین گذراند. این اتاق، اتاق‌ تنهایی‌های مصدق، از یک سو به حمام ‌کوچکی می‌رسد و از سوی دیگر به پنجره‌هایی بزرگ. پنجره‌هایی که او مقابلش می‌نشست و صف کسانی را نظاره می‌کرد که برای درمان نزد پسرش می‌آمدند. پنجره‌ها به سمت جنوبی قلعه‌ احمدآباد باز می‌شود، هر‌چند زمین‌های پشت پنجره دیگر جزو قلعه‌ احمدآباد نیستند. ورودی اصلی محوطه‌ قلعه در بخش جنوبی قرار گرفته است. روبه روی آن حوض کوچکی وجود دارد و کمی‌آن طرف‌تر هم آشپزخانه‌ای. محوطه جنوبی قلعه، جایی است که مصدق را شستند و کفن کردند. محمد مصدق روز 14 اسفند ۱۳۴۵، در حالی که می‌دانست احمدآباد منزل آخرش است، تحمل بیماری را نیاورد و در بیمارستان نجمیه درگذشت. خبر درگذشت او را در گوشه‌ای از روزنامه‌ها بدون عکس چاپ کردند و خبری از مراسم ختمی‌نشد.
ترک‌هایی بر تن تبعیدگاه
بنای قلعه‌ احمدآباد هنوز سرپاست، اما دیوارهایش ترک‌های عمیقی دارد. می‌گویند بنا پی ندارد و از خشت خام است و 10 سال قبل، پیش از آنکه عمارت از وسط ریزش کند، هیئت امنا با همکاری میراث فرهنگی پی بنا را محکم کرده‌اند، هرچند ترک‌ها هنوز بر دیوارند. درخت‌های تنومند و خشک‌شده‌ باغ را به تازگی بریده‌اند و تنه آنها در حیاط تلنبار شده است. مدت‌ها پیش کتابخانه‌ مصدق را کنار عمارت قدیمی‌ساختند که هرگز افتتاح نشد و حالا ماشین سبز رنگ قدیمی‌مصدق در دوره تبعید آنجا پارک شده است. پونتیاک 1948 سالها حال و روز خوبی نداشت و رنگش زیر آفتاب سوزان احمدآباد پریده بود. خودرو را مدت‌ها پیش به تهران آورده و تعمیرکرده اند. هنوز زخم ریختگی رنگ‌ها بر تنش پیداست، اما جایش زیر سقف کتابخانه بیشتر امن است. سنگ قبر اصلی هم در انتظار قبر دائم در گوشه‌ای از ساختمان کتابخانه رها شده. بنای تازه تاسیس کتابخانه، حال و روزش از عمارت تاریخی وخیم تر و نیازمند رسیدگی است.
مصدق 10 سال آخر عمرش را در این تبعیدگاه گذراند. او پیش از درگذشتش وصیت کرده بود که در کنار شهدای قیام سی تیر، در قبرستان ابن‌بابویه، دفنش کنند، اما شاه مانع شد و دستور داد در همان احمدآباد به خاک بسپارندش. همراهان دوره‌ی تبعید او را در حیاط همان خانه شستند و اتاق پذیرایی را، که تا روز قبل سفره غذا در آن پهن می‌شد، کندند و مصدق را همان‌جا با تابوت به امانت دفن کردند تا بعدها به ابن‌بابویه منتقل شود. این وصیت هرگز عملی نشد و بیت شعر اخوان هنوز شرح حال پیر محمد احمدآبادی است:
سودت حصار و پیک نجاتی
سـوی تو و آن حصـار نیامد


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:
آفتاب یزد از چاپ نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید در بخش روی خط آفتاب روزنامه چاپ می‌گردد.

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام