کاربران محترم: دسترسی به صفحات داخلی روزنامه از ساعت 12 میسر می باشد
AFTAB YAZD NEWSPAPER
چهارشنبه, 07 اسفند 1398   Wednesday 26 February 2020
RSS فیدخوان
روزنامه در یک نگاه

جستجو در آرشیو

 Instagram.com/aftabyazd
طراحی و اجرا: هنر رسانه

زمان انتشار: 27 تیر 1395

صفحه خبر: صفحه یک

رجب طیب اردوغان نه به عنوان یک فرد که به مثابه یک ایدئولوژی، این بار از دم تیغ نظامیان آشکار و ملی گرایان، پان ترکیست‌ها و کمالیست‌های لائیک پنهان، جان سالم بدر برد. در به کار گیری این عبارت اشتباه نمی کنم «اینبار».
تمام آنچه در شب 15 جولای، یعنی جمعه شب سیاه ترکیه اتفاق افتاد، از جنبه نظامی در تاریخ ترکیه مدرن به خودی خود اتفاق تازه‌ای نیست. نظام سیاسی این کشور از ابتدای دهه 1960 تا اواخر دهه 1990 به صورت آشکار دستکم 4 کودتای رسمی با استانداردهای کامل سیاسی و نظامی را تجربه و ثابت کرده از روحیه، جسم و‌هاضمه‌ای نسبتا قوی برای پذیرش و دفع این ویروس کشنده و شرم‌آور سیاسی - حاکمیتی برخوردار است. به همین دلیل و شاید با برداشتی از این عادت و توان دیرینه جسمی و روانی، برای من چندان قبول نخواهد بود اگر گفته شود، این آخرین بار آن است.
چنین برداشتی تنها به دلیل عملیات ضدکودتا و تجربه‌ای که مردم ترکیه از مقابله با تحرکات نظامیان به دست آوردند،چالش برانگیز و قابل رد نیست. بلکه بیشتر از این جهت قابل تامل است که ماهیت عمومی تحولات در ترکیه خود تابعی از کشمکش‌های سیستماتیک در بافت سیاسی و ساختار نظامی این کشور است که در دلتایی به نام حاکمیت به هم پیوند می خورند. اینکه شرایط داخلی و خارجی ترکیه چگونه است؟ معمولا تعیین کننده برنده میدان رقابت میان صاحبان قدرت سیاسی با فرماندهان زور پادگانی بوده.
خب! حدس زدن برنده چنین رقابتی چندان مشکل نیست و فهم آن هوش زیادی
نمی خواهد. اما نه صرفا به این دلیل که زور نظامیان الزاما بیشتر است .بلکه عمدتا به این علت که ارتش ترکیه جدای از سنت‌های
بر گرفته از باورهای آتاتورکیسم، عمیقا تحت تاثیر ایدئولوژی فراگیر و عمومی تری به نام «ناسیونالیته لائیسته » قرار دارد که حضور و باورش را برای نیروهای سیاسی و اجتماعی لائیک و طی سالهای اخیر چپ میانه و ملی، مشروع و ضروری کرده است.
طی حداقل 8 سال گذشته نوع برخوردها و محدودیت‌هایی که آقای اردوغان به فرماندهان ارشد و میانه نظامی و انتظامی تحمیل کرده از یک سو و اقدامات سیاسی و...
باور مدارانه ایدئولوژیک تاریخی وی و حزب عدالت و توسعه در ساختارسازی جامعه ترک که موجب نگرانی پاره‌ای از نیروهای سیاسی شده از سوی دیگر، در آنچه که به نظامیان مربوط می شود آنها را نگران
و در آنچه به ملی گرایان سنتی ترک؛
آتاتورکیست‌ها؛ لائیک‌ها و نیروهای چپ مربوط می شود آنها را به اتحاد میان خود و نزدیکی به ارتش وادار و متقاعد کرده است.
البته در اینجا بحث بر سر میزان نفوذ و قدرت تعیین کنندگی این نیروها با توجه به نتایج چندین انتخابات پارلمانی و شهرداری‌ها طی 12 سال گذشته تا حدی و نه خیلی دقیق می تواند گمراه کننده باشد. چرا که تاریخ مدرن ترکیه نشان داده حتی در زمان‌هایی که اهرم قدرت سیاسی در دست نظامیان نبوده، ولی سایه آنها همواره بر کشور حکمفرما بوده است. کودتای 1960 علیه عدنان مندرس، کودتای 1971 علیه سلیمان دمیرل، کودتای خونین و ویرانگر 1980 مجددا علیه سلیمان دمیرل و نهایتا کودتای 1997 علیه نجم الدین اربکان، همگی در سایه عدم حضور ارتش در سیاست جاری و حاکم صورت گرفتند.
فکر می‌کنم به صرف وقوع عملیات ضد کودتا طی 48 ساعت گذشته، مشکل بتوان قبول کرد که دولت و نیروهای سیاسی و اجتماعی موافق در اقدام و تحلیل نهایی بتوانند دست و پای ارتش را در اداره کشوری که نظامیان بنیان آن را مدیون خود می دانند قطع کنند. انجام یک چنین قطع یدی (ونه خلع ید) از 3جنبه بالقوه می تواند برای دولت ترکیه مخاطره آمیز باشد.
اولا، اهرم‌های دولت برای مقابله با شرایط به شدت مخاطره آمیز نظامی و امنیتی در استان‌های کردنشین شرقی و جنوبی ترکیه را کند و ناکارآمد خواهد کرد.ثانیا، درشرایط فوق امنیتی منطقه غرب آسیا،خلیج فارس و خاورمیانه کنار گذاشتن و بی اثر کردن ارتش تقریبا غیر ممکن است و از دید امنیتی دولت به صلاح نیست. ثالثا، تداوم اقدامات ضد ارتشی آنکارا حداقل آنگونه که در ذهن رهبران ترکیه می گذرد در میان مدت به دو قطبی شدن جامعه و تشدید تضاد‌های اجتماعی و سیاسی این کشور منجر خواهد شد.
به همین دلیل فکر می کنم هرگونه ارزیابی و تحلیل مبتنی بر حذف وقطع ید از نظامیان اشتباه و تا حدی خوشبینانه خواهد بود.
حال سوال این است "در پس کودتای ترکیه که ضد کودتای آن توجه بیشتری را به سوی خود جلب کرده، آقای اردوغان دقیقا چکار خواهد کرد؟"
برخلاف تصور و انتظار بعید می دانم آقای رئیس جمهور چاقورا تا انتها در قالب کره پایین ببرد. نه اینکه نتواند – که نمی تواند، بلکه شاید این را به صلاح آینده خود نداند. فکر می‌کنم اردوغان برای آرام کردن کردن کشور از مخاطره بالقوه آتی نظامیان ازیک سو ،جلب نیروهای ملی و چپ میانه که تا کنون به آنها بی‌توجه بوده از سوی دیگر و در نهایت ضرورت تجدیدنظر در سیاست خارجی و اصول امنیتی کشور که مورد اعتراض نظامیان است از سوی سوم، مجبور خواهد شد در سیاست‌های 12 ساله خود و نیز اصول مانیفستی حزب عدالت اقدام به یک بازنگری اساسی کند. لاجرم چاره‌ای جز این ندارد، در غیر اینصورت شب‌ها خواب آرامی نخواهد داشت.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:
آفتاب یزد از چاپ نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید در بخش روی خط آفتاب روزنامه چاپ می‌گردد.

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام