کاربران محترم: دسترسی به صفحات داخلی روزنامه از ساعت 12 میسر می باشد
AFTAB YAZD NEWSPAPER
پنج شنبه, 01 فروردین 1398   Thursday 21 March 2019
RSS فیدخوان
روزنامه در یک نگاه

جستجو در آرشیو

 Instagram.com/aftabyazd
طراحی و اجرا: هنر رسانه

زمان انتشار: 26 اسفند 1397

صفحه خبر: ویژه

چالش‌ها در استان سیستان و بلوچستان ابعاد مختلفی دارند، مشکلاتی که موجب شده نگاه به پهناورترین استان کشور به گونه‌ای باشد که سیستان و بلوچستان معرف محرومیت، فقر باشد. قهر طبیعت با استان هم در سال‌های اخیر مزید برعلت شده تا مردم مشکلات بیشتری را احساس کنند. از دست رفتن بسیاری از مشاغل، افزایش حاشیه نشینی، مشاغل کاذب، قاچاق و... موجب شده تا ظرفیت‌های بسیاری که استان دارد مورد توجه قرار نگیرد. از سوی دیگر این حجم از چالش‌ها درحالی است که همواره موضوع مدیریت قوی در بخش‌های مختلف استان نیز زیرذره‌بین منتقدان و فعالان ملی و استانی بوده است. اما دورنمای مشکلات و راهکارهای حل آن چیست؟ چه مجموعه عواملی موجب شد تا سیستان و بلوچستان در طول سال‌ها رشد نامتوازن نسبت به سایر استان‌ها را طی کند؟ نکته جالب اینکه چابهار به عنوان تنها بندر اقیانوسی کشور در استان قرار گرفته و خود به تنهایی باید عامل توسعه استان باشد. برای بررسی همه این موارد و بیشتر به سراغ عادل مزاری رفتیم. او که حالا مسئول دبیرخانه کمیسیون فرهنگی کلان‌شهرها است سال‌هاست که به عنوان فرزند سیستان و بلوچستان دغدغه استان را دارد. مزاری معتقد است سیاستی راهبردی و واحد از پایتخت نسبت به سیستان و بلوچستان وجود ندارد و تا زمانی که مسئولان بالادستی فکر و تدبیری جدی نکنند بعید است مشکلات حل شود. او از جمله پیشنهاد می‌دهد مدیریت عالی استان فردی با اختیاراتی وسیع در سطح یک وزیر باشد که بتواند همه گروه‌های سیاسی، مذهبی و انتظامی در استان را دور یک میز واحد جمع کند و چندصدایی برای حل مشکلات از بین برود. مشروح مصاحبه را در ادامه بخوانید.

دلایل مختلفی برای محرومیت و فقر در سیستان و بلوچستان برشمرده می‌شود. ارزیابی شما چیست؟
یک سری دلایل شناخته شده وجود دارد که که اکثریت نیز بر آن واقف هستند، اینکه فقر از گذشته در استان وجود داشته و تا به امروز نیز ادامه داشته است. از قرار استان‌هایی که فاصله زیادی از مرکز و پایتخت دارند با کمبود امکانات و محرومیت مواجه هستند. از سوی دیگر همسایگی استان با دو کشور افغانستان و پاکستان که به لحاظ توسعه عقب‌مانده هستند و همچین دارای حواشی مختلفی مانند فقر و شرارت هستند نیز خود دلیل دیگری است. در بحث دلایل طبیعی هم موج خشکسالی در دهه‌های گذشته چندین بار مشکلات جدی را برای استان ایجاد کرده از سال ۱۳۴۹ که استان دچار خشکسالی جدی شد بسیاری از مردم به سمت شمال یعنی گرگان و خراسان مهاجرت کردند تا موج جدیدی که از سال۱۳۸۷ آغاز شده هرکدام به نوبه خود خسارت سنیگینی به استان وارد کرده‌اند. به خصوص اینکه سهم قابل توجهی از منابع درآمدی در سیستان و بلوچستان برپایه کشاورزی و دام‌پروری است. بادهای ۱۲۰ روزه که موجب طوفان شن رزیرگردها می‌شوند در کنار خشکی دریاچه‌هامون همه و همه بر محرومیت دامن زده است. علاوه براین داستان مدیریت در استان هم که خود بسیار جای بحث دارد.

درباره‌هامون و خشکسالی بحث‌ها بسیار است، گروهی معتقدند بدون‌هامون زندگی در سیستان عملا نشدنی است و موج‌های مهاجرت جمعیتی را نشانی می‌دانند که در آینده سیستان خالی از سکنه شود. از سوی دیگر چندی پیش رئیس سازمان محیط زیست کشور گفته بود مردم انتظار‌هامون قدیم را دیگر نداشته باشند. تحلیل شما چیست؟
به نظرم در حوزه‌هامون و حقابه هیرمند اقتدار لازم را داریم ولی اقتدارمان را به خرج نمی‌دهیم. به هرحال معاهده حقابه‌هامون وجود دارد و باید براساس آن اجرایی شود. با این حال همین چند روز پیش شنیدم افغانستان سد دیگری را در مسیر هیرمند آبگیری کرده است. در واقع خبری دیگر از حقابه نیست و تنها وقتی سیل در افغانستان باشد یا برف زیادی که نتوانند مدیریت کنند آب را به‌هامون در ایران می‌دهند. اما باید در این رابطه اقتداری که وجود دارد به کار بسته شود، وزن سیاسی افغانستان به گونه‌ای نیست که ما برای حق خود دچار مشکل شویم. ابزار و اهرم‌های مختلفی وجود دارد که مسئولان می‌توانند استفاده کنند. درحال حاضر نبود آب به عنوان مهمترین عامل کاهش جمعیتی در استان تبدیل شده است. چندسال پیش در یک سخنرانی در استان گفتم پلاکاردهای سفید که در آن نوشته شده این خانه به فروش می‌رسد در واقع پرچم‌های سفید تسلیم مردم است دربرابر قهر طبیعت و سوءمدیریت که تسیلم شدند. حالا جمعیت سیستانی‌های ما در مشهد از سیستانی‌های زابل بیشتر است. این خنده‌دار و در عین حال گریه‌آور است.

با این عوامل متعدد آیا باید عادت کنیم به اینکه سیستان و بلوچستان به عنوان یک استان محروم باشد؟
اصل موضوع همین است درواقع خیلی از مناطق و کشورها اینگونه عوامل تاریخی، جغرافیایی و طبیعی را در پیش روی خود داشتند و در مسیر توسعه با مشکلات گوناگونی مواجه بودند اما چالش‌ها را حل کردند. ما که در کشور شعار برابری فقیر و غنی بسیار دادیم. اینکه توسعه و پیشرفت برای همه باشد و فرقی میان مردم تهران با زاهدان و زابل نباشد اما در این مورد چقدر موفق بوده‌ایم؟ سیستان و بلوچستان بهشت معدن است چقدر استفاده و بهره‌برداری شده از این معادن؟ از فرصت دریا، شیلات و تجارت چقدر استفاده شده؟ چرا در بسیاری از موارد مدیران تبعیدی به سیستان و بلوچستان فرستاده می‌شوند؟ کسانی که یا از آنها تهران راضی نیستند و بد عمل کرده‌اند یا مورد غضب مسئولان بوده‌اند به عنوان مدیر برای استانی به پیچیده‌ترین مشکلات می‌روند.

به موضوع مدیران اشاره کردید. برخی معتقدند یکی از دلایل اصلی فارغ از فاکتورهای تاریخی یا طبیعی برخی مدیران هستند که آنطور که باید و شاید نتوانسته‌اند مثمر ثمر باشند. این موضوع چقدر اثرگذار بوده است؟
همین استاندار قبلی که یک سال بیشتر هم نبود اما به‌اندازه ده سال به استان خسارت وارد کرد. انتخاب استاندار بومی در سیستان و بلوچستان اشتباه بوده است. این استان یکدست و همگون مانند یزد و هراستان دیگری نیست، تفاوت‌های قومی و مذهبی در استان وجود دارد طبیعی است اگر استاندار بومی باشد سهم‌خواهی‌های برخی زیاد می‌شود. بسیاری از مشکلات استان از تبعات زمانی است که دو فرد افرادی بومی استاندار شدند که منجر به افزایش شکاف شد. از سوی دیگر ثبات مدیریتی در استان وجود ندارد. بعد از انقلاب در ۴۰ سال گذشته حدود ۲۰ استاندار عوض شده این عدم ثبات مدیریت در استان مشکل ساز می‌شود. استانی که از کشور فرانسه بزرگتر است، شهر زاهدان از کویت بزرگتر است. ۱۳۰۰ کیلومتر مرز خشکی وجود دارد فارغ از مرزهای دریایی. تبعات این نگاه می‌شود وضع فعلی، چرا استان نباید از صنعت مناسبی برخوردار باشد. جز کارخانه سیمان چه صنعتی در استان شکل گرفته است؟ آیا به دلیل دور بودن از مرکز و منطقه مرزی بودن باید از صنعت محروم شد؟ حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد واحدهای شهرک‌های صنعتی استان تعطیل است. الان خشکسالی شده آیا راه چاره‌ای نیست؟ استانی که ۳۶۵ روز سال آفتاب دارد نمی‌تواند از آن بهره ببرد و انرژی خورشیدی در استان ایجاد شود؟ آبرسانی به زابل مثلا مطرح می‌شود برای کشاورزی، در اقلیمی همچون سیستان و بلوچستان کشاورزی پرآب‌بر معنی نمی‌دهد. یک سری پروژه‌هایی را دنبال می‌کنند و بودجه‌هایی هدر می‌رود بدون کمترین کار کارشناسی. بین دولت و حلقه دانشگاهی و پژوهشی رابطه‌ای وجود ندارد و از ظرفیت‌های دانشگاهی استان استفاده نمی‌شود. در انتخاب پیمانکار و پروژه در مواردی ردپای رانت‌ها به خوبی دیده می‌شود. چابهار تنها بندر اقیانوسی کشور است اما مثلا افرادی در هیئت مدیره قرار می‌گیرند که در جای دیگری هم مشغول هستند در چنین شرایطی فرد چقدر وقت دارد که روی چابهار و توسعه آن و به تبع توسعه استان بگذارد!

به عنوان یک کارشناس حوزه سیستان و بلوچستان که مشکلات را سال‌ها دنبال کردید پیشنهاد شما چیست؟
مشکل جدی در مدیریت است، باید از سوی مسئولان ملی مدیریت عالی استان با اختیاراتی ملی و در سطح وزیر را داشته باشد تا مدیران و چهره‌های ارشد مذهبی، سیاسی و اقتصادی و نظامی دور او جمع شوند و در یک محیط مشورتی تصمیمات گرفته شود. این نباشد که هرکس برای خودش کار کند. در شرایط فعلی در تمام مسائل استان چندگانگی وجود دارد. هیچ سیاست راهبردی و واحدی از تهران نسبت به استان وجود ندارد و این در سطح استانی نیز مجوب چندگانگی در تصمیمات شده است. باید نگاه مشخصی نسبت به مردم و جامعه استان وجود داشته باشد. زمانی که انتخابات است توجه بسیار می‌شود اما بعد از آن دوباره شرایط به قبل باز می‌گردد. این دوگانگی‌ها چالش آفرین است. علاوه‌براین یکی دیگر از دلایلی که سیاستگذاری مناسبی نسبت به استان وجود دارد این است که نماینده‌قوی در استان کم داریم. نمایندگان قوی با موانع نظارتی نمی‌توانند وارد کارزار رقابت شوند و برخی مواقع می‌بینیم نمایندگان استان به جای توجه راهبردی به حل مشکلات استان دنبال گرفتن مجوز پمپ بزنین برای فامیل خود و اقداماتی از این دست هستند.

می‌دانیم که برای برخی نام استان با مواردی همچون نا امنی گره خورده است. نگاه به سیستان و بلوچستان در کشور را به طور کلی چگونه ارزیابی می‌کنید.
مافیایی که در استان منافع دارد در قاچاق سوخت و مواد مخدر منافع دارد همیشه سعی می‌کند نا امنی را ترویج از آن مهمتر نا امنی را گسترده جلوه دهد. آمار نا امنی در سیستان و بلوچستان شاید ده درصد همین آمار در کرج نباشد اما براثر جهالت که نام سیستان و بلوچستان را با امنی پیوند می‌دهند. از سوی دیگر رسانه‌ها صداوسیما، فیلم‌سازی‌ها همه و همه تصویر نامناسبی را به جای تصویر اصلی استان منعکس می‌کنند. به نظر می‌رسد منافع برخی بر همین است. یک زمانی چند سال پیش یک هواپیما می‌خواست در فرودگاه زاهدان فرود بیاید دچار مشکل شد و با مهارت خلبان در نهایت در میان خاک‌های همان نزدیکی فرود آمد اما فردا تیتر یکی از روزنامه‌های اصلی کشور این بود که «بازهم حادثه در زاهدان» درحالی که این اتفاق خیلی جاهای دیگر هم می‌افتد و در مواردی نیز اصلا هواپیما سقوط می‌کند. اتفاق عجیبی نیست. این‌ها مواردی است که شاید کمتر کسی توجه کند اما واقعیت‌ها هستند که تبلیغ منفی می‌شود.

ادامه این روند فعلی چه تبعاتی خواهد داشت؟
اگر تدبیری‌اندیدشه نشود و سیاستگذاری دقیق شکل نگیرد مشکلات بیشتری رقم خواهد خورد. استاندار قبلی اعلام کرد ۲۰۰ هزار بازمانده از تحصیل داریم، گیریم نصف این تعداد هم تحت پوشش تحصیل قرار گرفتند اما بازهم ۱۰۰ هزار بازمانده یعنی چه؟ فقر تاریخی و طبیعت هست اما مدیران ضعیف که در این سال‌ها آمدند و رفتند تا استان به اینجا رسید. از سوی دیگر مردم هم باهم آنطور که باید و شاید باهم نیستند، تفاوت‌های فرقه‌ای و قومی و مذهبی موجب فاصله میان مردم شده درحالی که درگذشته کمتر این‌چنین بود.

استاندار جدید سیستان و بلوچستان به تازگی انتخاب شده است. این انتخاب را چگونه ارزیابی می‌کنید و درمجموع مسیر پیش روی برای استاندار جدید به چه سازوکاری می‌تواند بهتر رقم بخورد؟
استاندار جدید فرد سالمی است، در دو شهرستان فرماندار بوده، سراوان و چابهار اما کسی نگفته او خورده یا برده بوده. وقتی مسئولی از شهری می‌رود سخن مردم به خوبی عملکرد مسئول را قضاوت می‌کنند. بنابراین این ویژگی مهم و ارزشمندی است که استاندار جدید دارد. از سوی دیگر فرد جوانی است در دوره دانشگاه در استان بوده و سیستان و بلوچستان را به خوبی می‌شناسد که فاکتور مهمی است. امیدواریم کمکش کنند که نتیجه بهتری بگیرد. او هم باید بتواند از ظرفیت‌های استان استفاده مناسبی کند از چهره‌های استانی تحصیل کرده و نخبه در درون استان و آنهایی که در خارج از استان هستند داشته باشد تا بتوان مقداری تحول مثبت در استان ایجاد کرد و برخی از مشکلات حل شود. زمانی می‌توانیم عملکرد مثبت را شاهد باشیم که مهاجرت معکوس را مشاهده کنیم اینکه افرادی که از استان به سایر نقاط کشور رفته‌اند دست‌کم تعدادی از آنها شرایط را چنان مساعد ببیند که بار دیگر به سیستان و بلوچستان بازگردند.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:
آفتاب یزد از چاپ نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید در بخش روی خط آفتاب روزنامه چاپ می‌گردد.

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام