کاربران محترم: دسترسی به صفحات داخلی روزنامه از ساعت 12 میسر می باشد
AFTAB YAZD NEWSPAPER
چهارشنبه, 01 خرداد 1398   Wednesday 22 May 2019
RSS فیدخوان
روزنامه در یک نگاه

جستجو در آرشیو

 Instagram.com/aftabyazd
طراحی و اجرا: هنر رسانه

زمان انتشار: 23 تیر 1397

صفحه خبر: اقتصادی

آفتاب یزد – گروه اقتصادی: واقعا باید پرسید اقتصاد ایران را چه شده که قیمت یک پاکت سیگار داخلی بسیار ارزان‌قیمت در کشور به حدود هفت هزار تومان رسیده است! موج گرانی‌های اخیر بر هیچ‌کس پوشیده نیست، اما اینکه قیمت برخی کالاهای داخلی در سال حمایت از تولید ملی چندین برابر شود، نه به افزایش قیمت دلار ارتباطی دارد و نه به افزایش قیمت طلا و سکه. شاید افرادی که اندک شناختی از اقتصاد دارند نیز با یک استدلال ساده به این نتیجه دست یابند، چرا که چنین رویدادی بسیار غیرقابل باور و عجیب است و در عین حال در هیچ یک از اقتصادهای جهان صورت نمی‌گیرد.
هر چند در بهمن‌ماه سال 96، با موافقت مجلس قرار شد که قیمت سیگارهای داخلی و خارجی در سال 97 افزایش یابد و این اتفاق نیز افتاد، اما افزایش قیمت سیگار طی ماه گذشته حقیقتا فاقد توجیه اقتصادی است. اواخر سال گذشته، به قیمت هر نخ سیگار با توجه به داخلی و خارجی بودن آن حداقل 75 ریال و حداکثر 600 ریال به عنوان عوارض اضافه شد. همچنین از ابتدای سال 1397 به قیمت خرده فروشی هر نخ سیگار تولید داخل با نشان ایران 75 ریال، تولید مشترک 150ریال، تولید داخل با نشان بین المللی 250ریال و وارداتی 600 ریال به عنوان عوارض اضافه گردید.
با خبر افزایش قیمت سیگار، شاهد افزایش قیمت این محصول توسط توزیع‌کننده‌ها بودیم. محصولاتی که قیمت درج شده روی هر پاکت آن با قیمت فروش محصول همخوانی نداشت و به طور مثال هر پاکت سیگاری که ۳۰۰۰ تومان روی آن قیمت درج شده با قیمتی بین ۳۵۰۰تا ۴۰۰۰ تومان به فروش می‌رسید! این در حالی است که سیگار جزو کالاهایی است که مشمول قیمت‌گذاری نمی‌شود، اما ستاد تنظیم بازار در بهمن ماه سال ۱۳۹۶ اعلام کرد که هیچ کالایی تا پایان فروردین‌ماه سال ۱۳۹۷ نباید افزایش قیمتی داشته باشد.

افزایش باورناپذیر قیمت سیگارهای داخلی
در واقع چیزی که عملا اتفاق افتاد افزایش بیش از مقدار مصوب مذکور بود. به عنوان مثال قیمت یک پاکت سیگار بهمن از 1500 تومان به 1700 تومان و سپس به 2000 تومان رسید. مصرف‌کنندگان به تدریج داشتند به قیمت‌های جدید سیگار خو می‌گرفتند که موجی از گرانی بی‌سابقه در بازار دخانیات پدیدار شد.
در کمال ناباوری قیمت سیگارهای وارداتی و داخلی چندین برابر شد و متاسفانه این روال
روز به روز در حال تداوم است. بررسی‌های میدانی خبرنگار آفتاب یزد نشان می‌دهد که در روزهای اخیر، بسیاری از فروشندگان سیگار از خرید و فروش این محصول امتناع می‌ورزند.
قیمت سیگار بهمن بیش از چهار برابر شده است!
یکی از این فروشندگان می‌گوید: «وقتی برای خرید سیگار به بازار مراجعه کردم با افزایش قیمت غیرقابل باوری مواجه شدم. به طوری که پس از برآورد قیمت، نرخ یک پاکت سیگار بهمن که ما نوروز امسال آن را 1500 تومان می‌فروختیم به حدود 6000 تومان برای خرید به فروشنده رسیده است. اگر ما یک پاکت بهمن را 6000 تومان بخریم، باید چند بفروشیم و آیا مشتریان قادر به درک چنین اختلاف قیمت فاحشی هستند؟ مگر توان خرید مردم چقدر است که بتوانند از پس چنین هزینه‌های گزافی برآیند؟!»

سیگار گران، ضامن سلامت است؟!
این شرایط درحالی است که هستند عده‌ای که با شنیدن خبر گرانی محصولی مانند سیگار بلافاصله داد نصیحت سر می‌دهند و می‌گویند: «همان بهتر که سیگار گران شد، در این صورت افراد کمتری سیگار می‌کشند!»
این دیدگاهی است که قائم مقام وزیر بهداشت به آن معتقد است. ایرج حریرچی پس از تصویب افزایش قیمت سیگار در پایان سال 96 اظهار داشت: «هدف از این اقدام ایجاد بازدارندگی در مصرف سیگار بود. یکی از مهم‌ترین روش‌های کنترل مصرف دخانیات، اعمال مالیات بر قیمت خرده‌فروشی آن است تا این اقدام باعث بازدارندگی از مصرف سیگار در اقشار مختلف به‌ویژه نوجوانان، جوانان، افراد طبقه متوسط و متوسط به پایین اجتماع شود.»
حریرچی این سخنان را در حالی مطرح کرد که با تاکید بر درآمد حوزه بهداشت و درمان از طریق گرانی سیگار تاکید کرد: «البته درآمد حاصل از افزایش قیمت سیگار از منابع مهم محسوب می‌شود و همانطور که در گذشته هم مجلس شورای اسلامی مصوب کرده، یکی از توصیه‌های روز دنیا این است که از طریق مالیات بر کالاهای آسیب‌رسان برای حوزه بهداشت و درمان، منابع پایدار ایجاد شود.»
هرچند در پس چنین استدلال‌هایی افراد سیگاری به هر روی به خرید خود ادامه می‌دهند، اما این همه ماجرا نیست و چنین استدلالی تنها منجر می‌شود که هر روز بیشتر و بیشتر در چنگال «غول گرانی» اسیر شویم و روزی به خود خواهیم آمد که حتی نتوانیم از عهده هزینه‌های مخارج روزمره‌مان برآییم، هر چند در حال حاضر نیز عده بسیاری با این وضعیت دست و پنجه نرم می‌کنند.

احتکار سیگار
بنابراین باید توجه داشت که مسئله به این سادگی‌ها نیست. افزایش قیمت سیگار در اواخر سال ۱۳۹۶ توسط توزیع‌کننده‌ها کلید خورد و آنها با احتکار این محصول دخانی موجب آشفتگی در بازار قیمت سیگار شدند. احتکار توزیع‌کنندگان موجب شد تا عرضه سیگار در سطح بازار کاهش یابد و همین مسئله موجب گرانی شود.
پس از آن با توجه به اینکه تعادل بازار به هم خورده بود تولیدکنندگان تصمیم گرفتند تا قیمت‌ها را افزایش دهند تا شاید عرضه‌کنندگان از احتکار خودداری کنند و مجددا تعادل به بازار بازگردد؛ مسئله‌ای که تا حدودی تاثیرگذار بود اما نتوانست موجب جلوگیری از افزایش قیمت سیگار شود. موضوعی که احتکارکنندگان سیگار به آن فکر می‌کردند، عدم فروش کارتن‌های سیگار خریداری شده از تولیدکنندگان بود تا با آغاز سال ۱۳۹۷ سود دوبرابری را به علت افزایش قیمت‌ها به جیب بزنند.

ترکیب توتون سیگارهای داخلی با توتون خارجی
اکنون در شرایطی قرار داریم که این هدف محقق شده و قیمت‌ها به حدی افزایش یافته که شاید محتکران نیز تصورش را نمی‌کردند، اما این ظاهرا همه واقعیت نیست. محمدعلی تبرائی، کارشناس دخانیات در این راستا به آفتاب یزد گفت: «در ابتدا باید ذکر شود که همه توتون سیگارهای داخلی ما ساخت داخل کشور نیست، بلکه توتون‌های خارجی وارد می‌شوند، با توتون داخلی ترکیب می‌گردند و سپس به عنوان محصولات داخلی فروخته می‌شوند. بنابراین افزایش قیمت دلار که در بازار آزاد در برخی موارد به بالای هشت هزار تومان رسیده نیز در گرانی‌های اخیر سیگار موثر بوده است اما دلیل اصلی آن چیز دیگری است.»

دخانیات، سیگار را به بازار مولوی پیش فروش کرد
این کارشناس دخانیات افزود: «ظاهرا مدیرعامل قبلی شرکت دخانیات، سیگار بهمن را قبل از گرانی‌های اخیر به قیمت 1700 تومان در بازار مولوی پیش فروش کرده است. فروشندگان بازار مولوی نیز وقتی متوجه افزایش روزافزون قیمت دلار شدند، قیت این سیگار را به حدود چهار هزار تومان افزایش دادند. از سوی دیگر، دخانیات با مشکل مواجه شد، چون قیمت 1700 تومانی برایش صرفه اقتصادی نداشت و این احتمال وجود دارد که دخانیات برای جبران هزینه پیش فروش خود قیمت سیگار را افزایش داده باشد. همچنین بازار مولوی به عنوان طرف اول ماجرا، سیگارهای پیش فروش شده را دپو کرده تا بتواند با قیمت گزافی در مدت گرانی بفروشد.»

رونق رانت خواری در بازار سیگار
این همه در حالی است که بارها و بارها توسط دولت و مسئولان جهت حمایت از محصولات تولید داخل تاکید شده اما اکنون در نقطه‌ای هستیم که قیمت سیگارهای داخلی به نمونه‌های مشابه خارجی که در بازار پرطرفدارتر نیز هستند نزدیک شده و این مسئله مانع از رقابتی بودن آنها می‌شود. از سوی دیگر، رونق گرفتن خرید و فروش سیگارهای خارجی موجب افزایش قاچاق این محصولات و رانت‌خواری‌های گسترده می‌شود.
تبرائی در این زمینه اظهار داشت: «به عنوان یک تاریخچه باید مطلبی مورد توجه قرار گیرد. در دهه 60 و 70 میلادی، کشورهای چین، تایوان، تایلند و کره‌جنوبی به دنبال توسعه صادرات رفتند. توسعه صادرات به این معنی که حمایت شدید از کالای داخلی صورت بگیرد و بر این اساس با تکیه بر بهره‌وری بالا بتوانند صادرات داشته باشند. این کشورها براساس تقسیم کار بین‌المللی توانستند جایگاه خود را در جهان به دست آورند. آنچه که در ایران اخیرا جهت حمایت از کالای ایرانی مطرح شد، پیش فرض‌های آن به درستی دیده نشده است.»
وی تاکید کرد: «در این زمینه باید بررسی شود که نظام بین‌الملل چقدر به ما فضا می‌دهد، چقدر راهبردهای بین‌المللی برایمان وجود دارد، چقدر دیپلماسی داریم که بتوانیم در تقسیم کار بین‌المللی پذیرفته شویم و چقدر دنیا به ما اجازه خواهد داد تا کالای خود را تعریف و عرضه کنیم. متاسفانه ما روی این موارد کار نکرده‌ایم و صرفا این مسئله به عنوان یک بحث فرهنگی در سال 2017 مطرح شد. درحالی که ما باید از حدود 40 سال پیش این اقدام را اجرایی می‌کردیم. در مورد سیگار نیز مانند سایر کالاهای داخلی، همین تناقضات است که خود را نشان می‌دهد و به جای آن چیزی که موردنظر بوده، اتفاق دیگری می‌افتد!»

ورشکستگی گسترده شرکت‌های داخلی
تبرائی ادامه داد: «متاسفانه امسال که سال کالای ایرانی بود، خودکار بیک اعلام ورشکستگی کرد و کارخانه خود را تعطیل کرد. خیلی از شرکت‌ها ورشکست شده‌اند و خیلی از شرکت‌ها ورشکست خواهند شد. زیرا ما این مسئله را در چارچوب یک پکیج بین‌المللی و اقتصادی ندیده‌ایم. از سوی دیگر، در دنیا و خاورمیانه با چالش‌هایی مواجه هستیم، در برخی موارد تحریم هستیم و بانک‌های بین‌المللی با ما مشکل دارند. علی ایحال، همه اینها به یک بازار غیررقابتی برای کالای ایرانی منجر می‌شود و اگر بازار رانت ایجاد شد که با این روند ایجاد خواهد شد، علت این است که به اقتصاد کلان کشور به صورت بخشی نگاه شده است.»

بازار سیگار در دست واسطه‌ها
این فعال اقتصادی تصریح کرد: «اما آنچه که مستقیما در مورد گرانی سیگار می‌توان گفت این است که سیگار پیش فروش شده و طبق اطلاعاتی که از برخی منابع به دست رسیده، سود این گرانی به جیب شرکت دخانیات نرفته است. بازار سیگار دست مولوی و واسطه‌هاست. در واقع واسطه‌ها با رانت‌ها و ارتباطاتی که شاید با عوامل دولت داشته باشند، در حال تمام کردن بازی به سود خویش هستند.»
در این میان آنچه که مسلم است اجحاف در حق مصرف‌کننده ایرانی است و در پس آن، فقدان سازمان‌های نظارتی به شدت به چشم می‌خورد. اگر هر شخصی یا سازمان یا شرکتی بنا به روابط، نفوذ و قدرت خود اقدام به فعلی مانند افزایش بهای یک محصول کند، غیر از نهادهای ناظر چه چیز خواهد توانست سد این راه شود؟ اکنون باید پرسید چرا این نهادها اقدامی در خور
توجه‌ نمی‌کنند؟!


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:
آفتاب یزد از چاپ نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید در بخش روی خط آفتاب روزنامه چاپ می‌گردد.

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام