کاربران محترم: دسترسی به صفحات داخلی روزنامه از ساعت 15 میسر می باشد
AFTAB YAZD NEWSPAPER
سه شنبه, 01 آبان 1397   Tuesday 23 October 2018
RSS فیدخوان
روزنامه در یک نگاه

جستجو در آرشیو

 Instagram.com/aftabyazd
طراحی و اجرا: هنر رسانه

زمان انتشار: 26 اردیبهشت 1397

صفحه خبر: بازار پول

آفتاب اقتصادی در نظر دارد گفت‌وگوهای سریالی با کارشناسان و صاحب‌نظران اقتصادی درمورد موانع تولید و بالابودن ریسک آن در کشور داشته باشد.
در این شماره با محمود جامساز هم‌کلام شده‌ایم:
آفتاب اقتصادی- الهام علائی: یکی از مشکلات کنونی اقتصاد ایران، بحث تولید و چالش‌های مربوط به آن است. این مسئله تولیدکنندگان را در معرض فشارهای بسیاری قرار داده و منجر به تعطیلی بسیاری از واحدهای تولیدی در کشورمان شده است. حتی در میان واحدهای تولیدی که مشغول به فعالیت هستند، به راحتی می‌توان نشانه‌های رکود را مشاهده کرد. از سوی دیگر، به دلایل متعدد، هزینه‌های تولید در ایران بسیار زیاد است که موجب افزایش قیمت تمام شده محصولات می‌شود. اکنون که در سال حمایت از کالای ایرانی هستیم، اهمیت رفع چالش‌های این حوزه بیش از پیش احساس می‌شود. در این راستا آفتاب اقتصادی با محمود جامساز، اقتصاددان گفت‌وگویی صورت داد که در ادامه مشروح آن را می‌خوانید.

عواملی که منجر به پدیدآمدن مشکلات بسیار بر سر راه تولیدکنندگان ایرانی است، کدامند؟
برای دست یافتن به رشد اقتصادی، باید تولید کرد. برای افزایش تولید، ما مستلزم داشتن زیرساخت‌های اقتصادی هستیم. تا زمانی که زیرساخت‌های اقتصادی کشور ما از ظرفیت بهینه‌ای برخوردار نباشد؛ یعنی بستر مناسبی را برای تولید فراهم نکند، ما نمی‌توانیم تولید بهینه داشته باشیم. زیرساخت‌های اقتصادی همین پروژه‌های عمرانی هستند که دولت‌ها معمولا در بودجه‌های خود منظور می‌کنند و مقادیر متنابهی از بودجه‌های خود را به آنها اختصاص می‌دهند.
در اقتصاد دولتی ما نیز، دولت‌ها هر ساله بودجه‌ای را برای فعالیت‌های عمرانی اختصاص می‌دهند، اما متاسفانه هیچ سالی شاهد نبوده‌ایم که بودجه‌های اختصاص یافته برای این پروژه‌ها به طور کامل برای آنها صرف شود. به دلیل فزون شدن دیوان سالاری، علیرغم اینکه همواره سیاست‌های مبنی بر کوچک‌شدن دولت مطرح شده، دولت ما از نظر تعداد پرسنل بسیار بزرگ شده است. امسال از 368 هزار میلیارد تومان بودجه عمومی، بیش از 200 میلیارد تومان بابت پرداخت حقوق کارمندان دولت و بازنشستگان کشوری هزینه شده است. در نتیجه، بودجه‌ای که بابت این امر اختصاص یافته، جوابگو نیست و دولت‌ها با تقدیم لایحه الحاقیه بودجه برای هزینه‌های خود از حساب ذخیره ارزی برداشت یا از بودجه‌های عمرانی استفاده می‌کنند.

تاثیر برداشت دولت از بودجه‌های عمرانی در اقتصاد کشور چه خواهد بود؟
دست یازیدن دولت به منابع پروژه‌های عمرانی منجر شده که اکنون هزاران طرح نیمه تمام در کشور وجود داشته باشد که خود دولت، ارزش آن را حدود 400 هزار میلیارد تومان اعلام کرده و اظهار داشته که می‌خواهد حدود 14 هزار طرح نیمه‌تمام را به بخش خصوصی واگذار کند. حتی در این صورت نیز باید بررسی شود که بخش خصوصی با توجه به شرایط اقتصادی، سیاسی و مالی موجود، چه میزان تمایل به اجرای این پروژه‌ها و چه میزان توانایی برای این کار دارد. اینها مسائلی است که در پایان سال مشخص می‌شود.

مشکل زیرساخت‌های اقتصادی کشور ما چیست؟
بسیاری معتقدند که ایران دارای زیرســاخــت‌هـای مناسبی است و مثلا جاده، تونل، سد و آنچه که برای زیرساخت‌های یک کشور لازم است، در کشور ما وجود دارد. درحالی که ما از این لحاظ بسیار فقیر هستیم. کشور ما دارای منابع سرشار زیرزمینی و روزمینی است که به عنوان نمونه می‌توان از نفت و گاز در این راستا نام برد. همچنین ایران دارای چهار فصل است و موقعیت اقلیمی مناسبی دارد. اما نباید فراموش کرد که ما بیابان‌های بسیار وسیعی مانند کویرلوت داریم و بسیاری از شهرهای ما کویری هستند. همچنین ما در حال حاضر با مشکل آب مواجه هستیم که یکی از مسائل بزرگ اقتصادی ماست که مانع پیشرفت اقتصادی می‌شود.
ما نتوانسته‌ایم از ظرفیت‌های آبی کشور استفاده کنیم و آب‌های کشور را هدر داده‌ایم. مرتب گفته می‌شود که در مصرف آب صرفه‌جویی شود. هر چند این توصیه بسیار خوبی است، اما باید گفت که 92 درصد آب کشور ما صرف کشاورزی می‌شود و تنها شش درصد آب به آب شرب مصرفی توسط خانوارها اختصاص دارد. دو درصد باقیمانده نیز بابت آبیاری فضای سبز توسط شهرداری مصرف می‌شود.

جهت بهینه‌سازی مصرف آب در بخش کشاورزی چه باید کرد؟
در این راستا باید برنامه‌ریزی درازمدت در امر کشاورزی صورت گیرد تا بدانیم چه محصولاتی را باید تولید کنیم که نیاز زیادی به آب نداشته باشد و بتوانیم با صادرات این‌گونه محصولات ارز وارد کشور کنیم. به عنوان مثال، تولید یک کیلو گندم به 1300 گرم آب نیاز دارد. هندوانه نیز به آب زیادی برای رشد احتیاج دارد. بنابراین زیرساخت‌های کشور ما آنگونه که گفته می‌شود، غنی نیست و دارای مشکلات بسیاری است.

به غیر از بحث زیرساخت‌ها باید به چه مسائلی بیشتر پرداخته شود؟
ضرورت پیشین این زیرساخت‌ها، اندیشه و تفکر توسعه اقتصادی است که باید در مسئولان و سیاستگذاران اقتصادی کشور ایجاد شود. در غیراین صورت، نمی‌توان از این زیرساخت‌ها به شکل مطلوب استفاده کرد. بنابراین اندیشه توسعه‌گرایی مقدم بر همه چیز است.
اندیشه توسعه‌گرایی در اقتصادی ظهور می‌کند که آن اقتصاد از شاکله‌های علمی برخوردار باشد؛ یعنی اقتصادی باشد که بخش خصوصی در آن محور باشد و بخش خصوصی، موتور متحرک تولید باشد. در چنین اقتصادی، بخش خصوصی به سوی رقابت بازار و سرمایه‌گذاری در آن حرکت می‌کند و در این اقتصاد، بازار وجود دارد. هنگامی که مکانیزم بازار در یک اقتصاد وجود دارد، استعدادها شکوفا می‌شود و رقابت‌پذیری موجب تعیین شایستگی فعالان اقتصادی می‌گردد و نهایتا تولید رونق می‌گیرد.
بنابراین باید ابتدا اندیشه توسعه اقتصادی وجود داشته باشد و براساس آن، ساختاری را در نظر بگیریم که ابتدا به زیرساخت‌های اقتصادی توجه کند تا مسیر تولید و توسعه اقتصادی هموار شود. سپس بخش خصوصی که موتور محرکه این اقتصاد است، آن را پیش ببرد. پیشران نیروهای توسعه اقتصادی و تولید، بخش خصوصی است نه دولت. وظیفه اقتصادی دولت‌ها، تولید کالاهای عمومی است؛ یعنی همین زیرساخت‌ها. ضمن اینکه همین زیرساخت‌ها نیز باید به پیمانکاری بخش خصوصی سپرده شود تا با هزینه و وقت کمتر به اجرای پروژه‌ها بپردازند.

علت بالا بودن هزینه‌های تولید در ایران چیست؟
همه این مسائل به سیاست‌های تخصیص منابع دولت به نیازهای واقعی اقتصاد برمی‌گردد. ما نسبت به سایر کشورها برتری‌های نسبی داریم، اما به هیچ وجه مزیت رقابتی نداریم. بحث تخصیص منابع باید به نحو بهینه‌ای صورت گیرد تا بتواند منابع را به سمت تولید و فعالیت‌های مولد حرکت دهد. در این صورت فعالیت‌های مولد می‌توانند هم از نظر تسهیلات بانکی، هم از نظر سهولت کسب و کار و هم از نظر ایمنی کار به طور مناسبی کار کنند و به رقابت بپردازند. در رقابت است که قیمت‌ها پایین می‌آید و همه سعی می‌کنند کالای خود را با کیفیت بهتر و قیمت مناسب‌تر ارائه دهند.
علت بالا بودن قیمت‌ها در کشور ما، عدم تخصیص بهینه منابع است. همانگونه که هر سال در بودجه با کسری منابع مواجه می‌شویم. کسری بودجه یکی از آفات اقتصاد کشور است و تامین کسری بودجه از طریق بانک مرکزی صورت می‌گیرد که منجر به افزایش نقدینگی و در نتیجه افزایش تقاضا در کشور می‌شود. در نتیجه قیمت‌ها بالا می‌رود و تورم در کشور ایجاد می‌شود. افزایش قیمت‌ها مشمول نهاده‌های تولید یعنی مواداولیه، کارگر و عوامل تولید می‌شود و بنابراین قیمت‌های تمام شده افزایش می‌یابد.

نتیجه این افزایش قیمت‌ها در اقتصاد ما چیست؟
نتیجه این است که شرکت‌های دولتی و غیردولتی بیشتر به سوی فعالیت‌های غیرمولد و سوداگری می‌روند که هیچ کمکی به تولید نمی‌کنند. یکی از نمونه‌های این فعالیت‌های غیرمولد، واردات است که عده بسیاری از آن منتفع می‌شوند. افرادی هستند که در این حوزه به قاچاق می‌پردازند. در نتیجه کالای قاچاق با قیمت ارزان وارد کشور می‌شود و تولید ما را زمینگیر می‌کند. محصولات داخلی نمی‌توانند با کالاهای قاچاق رقابت کنند، زیرا قیمت تمام شده آنها بالاست؛ چرا که خیلی از وعده‌ها در تولید ما محقق نشد. به عنوان مثال، تصویب شد که 30درصد یارانه‌ها بابت افزایش هزینه‌های انرژی به تولیدکنندگان تعلق بگیرد که اجرا نشد.
همچنین از سوی دیگر، قیمت‌های نسبی نهاده‌های تولید نیز افزایش یافت. این دو عامل، منجر به افزایش هزینه‌های تولید و عدم توانایی در رقابت با محصولات خارجی شد که باعث خروج بسیاری از تولیدکنندگان از چرخه اقتصادی شد. درحال حاضر باید 7000 صنایع از چرخه تولید خارج شوند که مسئله بسیار عجیبی است. همچنین اکنون دولت حدود 128 هزار میلیارد تومان مالیات دریافت می‌کند که اکثر آن را از اصناف، تولیدکنندگان و پیمانکاران می‌گیرد.

راهکارهای کاهش قیمت تولید در ایران کدامند؟
دولت می‌تواند نظام مالیاتی مصوب در بودجه را از مودیان مالیاتی کسب کند. مودیان مالیاتی تنها یک درصد مالیات دریافتی دولت را تامین می‌کنند، درحالی که هزاران میلیارد تومان گردش پولی و سرمایه دارند و با دارا بودن دو سوم گردش پولی کشور، دولت نظارتی بر آنها ندارد. همچنین دولت باید بر واردات و قاچاق 25 میلیارد دلاری نظارت داشته باشد.
از طرفی افزایش قیمت ارز، یکی از عوامل مضر برای تولید است. قیمت واقعی ارز را عرضه و تقاضای موجود در بازار تعیین می‌کند که اگر اکنون ملاک قرار داده شود، اقتصاد را فلج می‌کند. از آنجا که برای معاملات ارزی بالاتر از 4200تومان خط قرمز قرار داده شده، این معاملات به صورت زیرزمینی صورت می‌گیرد. افزایش قیمت ارز منجر به افزایش هزینه‌های تولید و افزایش قیمت کالاهای اساسی زندگی مردم شده است.
بنابراین تولید ما نیازمند یک بازنگری کلی در اندیشه‌های اقتصادی سیاستگذاران، تغییر شاکله و ساختار اقتصادی، تغییر قوانین به نفع اقتصاد بخش خصوصی و بهبود وضعیت کسب و کار است. دولت در این راستا باید مقررات زدایی کند و خود را از تصدی‌گری بیرون بکشد، نهادهای اجتماعی و مدنی را تقویت نماید. سیاست‌های اقتصادی را رقابتی کند. همچنین ریسک‌های اقتصادی باید کاهش یابند که این مسئله ارتباط مستقیم با سیاست خارجی ایران دارد که بتواند با سایر کشورها و شرکای تجاری خود روابطی سازنده برقرار کند.
یکی از وظایف اصلی وزارت امور خارجه، مهیا کردن زمینه‌های کسب و کار و تجارت است. همچنین سیاست‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی باید به گونه‌ای تنظیم شوند که بهره‌وری افزایش یابد. درحال حاضر، بهره‌وری ما بسیار پایین و در بیشتر مواقع منفی است؛ در حالی که بهره‌وری ما باید یک سوم رشد اقتصادی کشورمان باشد. از سوی دیگر، تعداد کثیر روزهای تعطیل در کشور ما باید کاهش یابد که همین امر ضربه بزرگی به تولید ما وارد می‌کند.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:
آفتاب یزد از چاپ نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید در بخش روی خط آفتاب روزنامه چاپ می‌گردد.

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام