کاربران محترم: دسترسی به صفحات داخلی روزنامه از ساعت 15 میسر می باشد
AFTAB YAZD NEWSPAPER
جمعه, 30 شهریور 1397   Friday 21 September 2018
RSS فیدخوان
روزنامه در یک نگاه

جستجو در آرشیو

 Instagram.com/aftabyazd
طراحی و اجرا: هنر رسانه

زمان انتشار: 27 فروردین 1397

صفحه خبر: صفحه آخر

با صعود نرخ ارز و پشت سر گذاشتن مرز‌های غیر قابل پیش‌بینی، تحلیل‌های کارشناسی و غیر کارشناسی از این پدیده نیز مرزهای جدیدی را درنوردید و در بعضی موارد چرایی افزایش قیمت حتی با عوامل متافیزیکی توجیه شد. در این یادداشت به بررسی اجمالی برخی عوامل و تاثیر آنها بر رشد قیمت ارز پرداخته می‌شود.
قبل از هر چیز ذکر یک نکته ضروری به نظر می‌رسد و آن هم اینکه افزایش نرخ ارز و کاهش ارزش پول ملی تنها در شرایطی می‌تواند منافعی برای اقتصاد یک کشور داشته باشد که زیربنای توسعه‌اش بر مبنای صادرات شکل گرفته باشد و به دست آوردن ارز گران‌قیمت حاصل از صادرات بتواند بر انگیزه‌ی صادرات هر چه بیشتر و به تبع آن تولید و اشتغال بالاتر، اثر مثبت داشته باشد، اما برای اقتصادی که صادراتش محدود شده و در شرایط تحریم به سر می‌برد این اثر مثبت نمی‌تواند از اثر منفی ناشی از گرانی مواد اولیه ی وارداتی و احتمالاً نرخ بالاتر تورم پیشی گرفته و در مجموع به زیان کشور تمام خواهد شد. و اما توضیح برخی از ابعاد پدیده‌ی رشد نرخ ارز:
تساهل بانک مرکزی در عدم برخورد موثر با بانک‌ها و صندوق‌هایی که به اعطای نرخ سود ترجیحی حتی تا بالای 20 درصد نیز اقدام می‌کنند حکایت از ادامه‌ی سیاست‌های انقباضی بانک مرکزی جهت کنترل نقدینگی، هرس شاخه‌های تقاضای کل و مقیّد کردن بازار محصولات شبه‌سرمایه‌ای و ارز دارد. گذشته از نامهربانی در حق بخش تولید که همچنان باید نگران بهای تمام شده‌ی متاثر از هزینه‌ی سرمایه باشد، این افزایش غیر رسمی نرخ سود اگر کوتاه کننده‌ی دست تقاضا و کنترل‌کننده‌ی خوبی نباشد دست‌کم نمی‌تواند در روند افسارگسیخته و صعودی نرخ ارز اثرگذار باشد.
دستور کنترل حواله ارزی از روش‌های غیر بانکی از کشورهای ترکیه، چین، کره و هند که ابتدای سال جاری از سوی بانک مرکزی به سایر بانک‌ها ابلاغ شد نیز ارتباطی قوی با افزایش قیمت ارز ندارد. چرا که با این تصمیم،خروج ارز ناشی از واردات از کشورهای مذکور به کانال سیستم بانکی هدایت‌شده و قطعاً سرعت خروج ارز به سمت این چهار کشور که از مبادی عمده واردات کشور هستند را کند کرده و تقاضای ارز را بامحدودیت مواجه می‌کند.
پیش‌بینی‌های بازار از اتفاقات سیاسی نیز نمی‌تواند به تنهایی عامل افزایش نرخ دلار باشد چرا که هنوز موعد تصمیم‌گیری آمریکا برای خروج یا ماندن در برجام نرسیده و در ایام نوروز نیز حادثه‌ی سیاسی مرتبط و تاثیرگذاری رخ نداده تا بتوان انگیزه‌های روانی بازار برای تحریک تقاضا را به اتکا آن توجیه کرد. البته روند خروج سرمایه‌ها از کشور بعد از رکود چند ساله‌ی اخیر حقیقتی غیر قابل انکار است و حتی قبل از روی کار آمدن ترامپ و خط و نشان کشیدن‌های دولت ایالات متحده و افزایش فشارها به شرکای اروپایی و تنگ شدن هر چه بیشتر مجرای برجام، موضوع رغبت سرمایه‌داران برای تبدیل و خروج سرمایه از کشور وجود داشته و به صورت اتفاقی یکباره و آنی نبوده است که بتواند خیز بلند نرخ ارز در چهار روز را به صورت کامل توضیح دهد.
اما تصمیم بانک مرکزی بر توقف پرداخت ارز دانشجویی در پایان سال گذشته و توزیع قطره‌چکانی ارز به صرافی‌های دولتی هر چند که با انگیزه‌ی سفت کردن کمربند دولت برای مواجهه با تبعات ارزی تصمیم احتمالی آمریکا اتخاذ شده باشد در شرایط تشنگی بازار ناشی از عوامل مختلفی نظیر تامین ارزی سفارشات خرید خارجی در آغاز سال، مسافرت‌های خارجی را نمی‌توان منطقی دانست.
تفاضل نرخ تورم چند ساله‌ی اخیر کشور و نرخ تورم کشورهای طرف معامله به صورت طبیعی می‌بایست با شیبی نرم در افزایش تفاوت قیمت ریال و دلار بروز کند اما تزریق دلارهای نفتی دولت، این بدهی ریال به دلار را به تعویق انداخته و تجمیع این فشارها زیر فنر عرضه‌ی گشاد‌دستانه‌ی ارز دولتی معمولاً با اتفاقاتی که محرک‌بخش تقاضا باشد نظیر همین تهدیدات 5+1 یا کاهشی هر چند اندک در عرضه‌ی ارز با نرخ دولتی، انتظارات بازار را به سمت واکنش هیجانی هدایت می‌کند و این اقبال یکباره‌ی فعالان به خرید ارز چه برای در امان ماندن از کاهش ارزش دارایی و چه به انگیزه‌ی کسب سود، تقاضایی جدید و گسترده به وجود می‌آورد که دیگر کمتر تریبونی می‌تواند تنها با اتکا به قدرت سیاسی مچ بازار تحریک شده را بخواباند.
تلقی ناصحیح از ارز تک‌نرخی نیز باعث شده تا دولت تدبیر و امید نیز مشابه دولت قبل، بار دیگر به واکنشی قدیمی روی آورد و بدون توجه به کم شدن حساسیت بازار به سخنان کنترل‌کننده، به تعیین قیمت دستوری مبادرت ورزد. البته اینکه بخواهیم به اصول علم اقتصاد اعتماد کرده و تعیین نرخ را به مکانیسم طبیعی عرضه و تقاضا بسپاریم و آنگاه از مزایای بازار بدون رانت ارز تک‌نرخی بهره‌مند شویم که غایت مطلوب است، اما به واسطه‌ی عوارضی که به دنبال خواهد داشت در این برهه از زمان هیچ منطقی از بانک مرکزی چنین توقعی ندارد اما تکرار اشتباهات گذشته در دستور به بازار برای رعایت نرخ ارز مورد نظر بانک مرکزی که با عدم اعتنای بازار به اینگونه نرخ ها، حرکت در مسیر کم‌اعتبار کردن ابلاغیه‌های رسمی دولت انگاشته می‌شود نیز قابل پذیرش نیست.
می توان از دولت انتظار داشت که جزئیات دشمنی‌های ارزی خارجی و داخلی را که به فرض وجود به سادگی قابل رهگیری هستند را منتشر کند. اصولاً شفافیت و صداقت در برخورد با مردم مرهمی دائمی است که در هر صورت می‌تواند باعث جلب مشارکت و همراهی عموم در حل مشکل شده و همچنین افزایش اعتماد عمومی را به دنبال داشته باشد. حال چه این مشکل سنگ‌اندازی دشمنان در وصول ارز حاصل از فروش نفت باشد و چه نیاز بودجه کشور به فروش گران تر ارز.
به هرحال پیش از این هم جهش نرخ ارز پیش آمده و حتی سه برابر شدن نرخ ارز ظرف چند ماه در زمان دولت مهرورزی هنوز در یادها مانده است، لذا رفتار برخی افراد که در آن زمان هر گونه انتقاد به عملکرد دولت را در راستای همدستی با عوامل بیگانه واختلال‌گران بازار ارز تعبیر می‌کردند و اکنون بر طبل استعفا و استیضاح می‌کوبند حیرت‌آور است. اما نباید برخوردهای دوگانه‌
تاسف‌آور برخی از راست‌زدگان سیاسی در مواجهه با هر یک از دو مقطع زمانی که گاهی به نظر می‌رسد فراموش کرده‌اند آنها نیز برهمین شاخه نشسته‌اند و بن می‌برند، باعث شود که برخورد غیرعلمی با تغییرات نرخ ارز را تقبیح نکنیم، چه این برخورد از سوی دولتی نامطلوب باشد و چه
از سوی دولتی نسبتاً مطلوب.
به هر حال با تک‌نرخی شدن ارز در هفته گذشته انتظار می‌رود وضعیت بازار سامان بیشتری پیدا کند.


ارسال ديدگاه
نام: ايميل: ديدگاه:
آفتاب یزد از چاپ نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
نظرات پس از تأیید در بخش روی خط آفتاب روزنامه چاپ می‌گردد.

ناحیه کاربری

آدرس ایمیل:
رمز عبور:
 
رمز عبورم را فراموش کرده‌ام

ثبت نام